05/01/2024 Cuma Köşe yazarı A.D
"Onlar da hata eder" diyenler!
Âlimler için "Onlar da insandır, onlar da hata edebilir" diyerek
onların da hatası olduğunu söylemek, edepsizliğin çok ötesinde bir suçtur!
Bir dostum diyor ki: "Günümüzde hemen her yerde (Ebu
Hanife’nin üç, Şâfiî’nin beş, Mâlik ile Ahmed’in yedi hatası vardır. Gazali,
Rabbani gibi âlimlerin elbette daha çok hatası vardır. Hiçbiri Peygamber
değildir, ilah değildir, birer insandır, elbette hataları olacaktır. Bunların
görüşlerine ihtiyatla yaklaşmalıdır) diyen kimselere rastlıyoruz. Bu
büyük zatların hatalarını söyleyenlerin, bu kendi görüşlerinde hata
etmediklerini nereden biliyorlar? Sözlerinde hata olmadığını söylediklerine
göre, bunların gayesi nedir?"
Efendim, böylelerinin, kendi görüşlerinin isabetli olduğunda ısrar etmeleri
taassup ehli birer mezhepsiz olduklarını göstermektedir. İmam-ı a'zam gibi
büyük müctehid âlimlere, "Şu hatası var" denemez.
Buna hiç kimsenin yetkisi de yoktur. Doğru Allah indinde birdir, değişmez.
Doğru tektir, hak çok olabilir. Dört mezhepteki hükümler farklı olduğu hâlde
dördü de haktır, çünkü farklı ictihad haktır ve rahmettir. Bir hadis-i şerif
meali şöyledir:
(Farklı ictihad rahmettir.) [Beyheki, Deylemi İ. Münavî, İbni
Nasr]
Müctehid ictihadında hata etmiş olsa da, yine haktır ve bundan dolayı sevab
alır. Ona uyan kimse de sevab alır. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
(Âlim, ictihadında hata ederse bir, isabet ederse iki sevab alır.) [Buhari]
İkinci bir husus, ictihad da ictihadla nakz olmaz. Yani, bir müctehid öteki
müctehidin ictihadı yanlış dese de geçerli olmaz. Öteki de bu müctehidin
ictihadına hata diyemez. Dese de geçerli olmaz. Âlim, hata etse de sevab aldığı
için, ictihadı hak olduğu için, âlimin hatası olsa bile dinde senettir. Onun
hatası da senet olduğu için, müctehid bir âlimin hata ettiğini söylemek yanlış
olur. Hata ettiği de zaten bilinmez...
Bir başka husus da bu müctehid âlimler Resulullah'ın vârisleri olduğu için,
onlara hata isnat etmek de yanlıştır. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
(Ulema, enbiyanın vârisidir.) [Tirmizi]
Vârisi suçlamak, onu vâris bırakan peygamberi suçlamak olur. İctihad etme
yetkisini ona dinimiz vermiştir. Niye böyle ictihad ettin demeye kimsenin hakkı
yoktur. Âlimlerin sözleri dinde senet ki, Kur’ân-ı kerimde onlar övülüyor:
(Verdiğimiz bu misalleri ancak âlim olanlar anlar.) [Ankebut 43]
Âlimler böyle övülüp, ictihadları rahmet ve hataları sevab olduğu
hâlde, (Onlar da insandır, onlar da hata edebilir) diyerek
onların da hatası olduğunu söylemek, edepsizliğin çok ötesinde bir suçtur.
Mezhepsizler, daha da ileri giderek, Peygamber efendimiz için de, (O da
beşerdir, yani insandır. Onun bir insan olduğu dikkate alınmıyor) diyerek
tenkit ediyor. (Evliya da, âlim de, Peygamber de insandır) diyerek,
onların hata edebileceğini söyleyen türedilere itibar edilmemeli. Hiçbir
Müslüman, âlimler için, (Onlar insan değil, peygamberdir veya ilahtır) demez.
Bu, türedilerin Resulullah'ı ve âlimleri suçlamak için kullandıkları alçakça
bir taktiktir.