07/06/2025 Cumartesi Köşe yazarı V.T
"Annemin duâsı sebebiyle mesut bir hayat yaşadım"
"Annem sâliha bir hanım olup, Kur’ân-ı kerîmi ezberlemişti.
Ayrıca dînî ilimleri de çok iyi bilirdi.”
Zeynüddîn İbn-i Neciyye hazretleri Hanbelî mezhebi
fıkıh âlimlerindendir. 508 (m. 1114) senesinde Şam’da doğdu. Sonra Mısır’a
gidip yerleşti. 600 (m. 1203) senesinde Mısır’da vefât etti. Selâhüddîn-i
Eyyûbî, onunla her zaman mektuplaşırdı. Aynı yerde bulunduklarında, kendisi ve
çocukları, onun meclisinde hazır bulunurdu. Selâhüddîn-i Eyyûbî, Kudüs’ü
fethettiği zaman, o da berâberindeydi. Orada, bir vaaz kürsüsünün üzerinde
ayağa kalkarak, cemâate ilk defa o konuştu. O gün herkes buna şâhit olmuştu.
Nâsıhuddîn şöyle anlatıyor: İbn-i Neciyye bana dedi
ki: “Ben, annemin duâsı sebebiyle mesut bir hayat yaşadım. O, sâliha bir hanım
olup, Kur’ân-ı kerîmi ezberlemişti. Ayrıca dînî ilimleri de çok iyi bilirdi.”
Bir dersinde şunları anlattı:
İbâdetleri iktisat üzere, yani ne az, ne de
pek aşırı olmayarak orta miktarda yapmak lâzımdır. Allahü teâlâ, Bekâra
sûresinin 185. âyetinde meâlen; (Allahü teâlâ sizin için kolaylık istiyor. Güç
işleri yapmanızı istemiyor) buyuruldu. Bunun için, ağır hastanın ve yolcunun
oruç tutmamasına izin verdi. Bize ağır ve sıkıntılı işler yapmayı emretmedi.
İnsan iki işten birini yapmak durumunda kalırsa, bunlardan hafif ve kolay
olanını yapması daha doğrudur. Peygamberimiz (sallallahü aleyhi ve sellem),
birinin mescidde saatlerce namaz kıldığını işitti. Mescide gelip, bunu
omuzlarından tutarak; “Allahü teâlâ bu ümmetten kolay işler yapmasını istiyor.
Güç işleri beğenmiyor” buyurdu.
Allahü teâlâ, bu ümmete kolay şeyleri emretti, İslâm
ahkâmına uymak pek kolaydır. Mâide sûresinin 90. âyetinde meâlen; (Ey
mü’minler! Allahü teâlânın size helâl ettiği tayyib, yani güzel şeyleri,
kendinize haram etmeyiniz! Helâllere haram demeyiniz! Allahü teâlâ, helâl
ettiği şeylere haram diyenleri sevmez!” buyurdu.
Hadîs-i şerîfte; “Allahü teâlâ, emrettiği
şeyleri yapmanızı sevdiği gibi, izin verdiği şeyleri yapmanızı da sever”
buyuruldu. Zarûret olduğu zaman, haram işlemeye ve farzı terk etmeye, ruhsat,
izin verilmiştir. Yani zarûret sebebiyle terk ettiği için
azap yapılmaz. Zarûret zamanında da, dînin emirlerini yapmaya azîmet
denir. Bazen, azîmet olanı yapmak daha iyidir. Meselâ, ölüm ile korkutulan
kimsenin, îmânını gizlememesi böyledir, öldürülürse, şehid olur. Bazen ruhsat
olanı yapmak, daha iyi olur. Yolcunun oruç tutmaması böyledir. Yolcu, orucu
tutarak hastalanır, ölürse, günâha girer.