07/08/2025 Perşembe Köşe yazarı V.T
Yiyeceklerde şüphe etmek takva değil, vesvesedir!
“Bir şeyin helal olması için delil aranmaz, haram olması
için delil aranır.”
Mahmûd Hasîrî hazretleri Hanefî
mezhebi fıkıh ve hadîs âlimidir. Buhârâ’nın yakın köylerinden Hasîr’de, 546 (m.
1151) yılında doğdu. Hasen bin Mensûr Kâdı Hân’dan fıkıh ilmi öğrendi.
Nişâbûr’da, Müeyyed Tûsî’den hadîs ilmi öğrenip, Sahîh-i Müslim’i dinledi.
Sonra Şam’a gitti. Nûriyye Medresesi’nde ders verdi. 636 (m. 1238) yılında
Şam’da vefât etti. Bir dersinde şunları anlattı:
İmam-ı Gazâlî hazretleri
hazretleri buyuruyor ki: Haram olma şüphesi olan şeylerden de sakınmalı, çünkü
hadis-i şerifte, (Şüphelilerden sakınan, dinini, ırzını korumuş olur.
Şüphelilerin etrafında dolaşan, harama düşebilir) buyuruldu, fakat yiyecek ve
içeceklerde şüphe edip yememek, takva değil, vesvesedir. Mesela dinimiz, (Haram
olduğu bilinmeyen şeyleri yiyin!) buyurur. [Belki o haramdır, ama biz
bilmediğimiz için günah olmuyor.] (Haram olduğu bilinmeyenleri yemeyin)
buyurmuyor. Çünkü bunu tespit etmek imkânsızdır. Dinimiz, araştırmayı
emretmediği için, Resulullah efendimiz bir müşrikin, Hazret-i Ömer de, bir
Hristiyan’ın [belki de necis olan] testisinden abdest almıştır.
Eshab-ı kiram, gayrimüslimlerin
verdiği suları içer, onların sattığı et, peynir gibi gıdaları alırlardı.
Hâlbuki pis, necis olan şeyleri yemek haramdır. Kâfirler ise ekseriya pis olur.
Elleri, kapları şaraplı olur. Hayvanı Besmelesiz keserler. Eshab-ı kiram,
bunlara rağmen, necis olduğunu kesin bilmedikleri için, vesvese etmez, bu çeşit
gıdaları yerlerdi. (İhya)
İmam-ı Kastalani hazretleri
buyurdu ki: "Peygamber Efendimiz, Hayber’de, Eshab-ı kiramla bir
Yahudi'nin zehirli kebabından bir lokma yedikten sonra, (Bu et, bana zehirli
olduğunu söyledi) buyurup başka yemedi ve son hastalığında, (Hayber’de yediğim
zehirli etin acısını hâlâ hissediyorum) buyurdu."
Bir şeyde asıl
olan temizliktir. Şüphe ile o necis kabul edilmez. Bunun için, necis mi diye
araştırmak gerekmez. Amr bin As hazretleri, havuzun sahibine, (Senin havuzuna
canavar [hayvan] gelir mi?) diye sorunca, orada bulunan Hazret-i Ömer, havuz
sahibinin cevap vermesine meydan vermeden, (Sakın söyleme!) der. Buna göre,
misafirin, ev sahibine ikram edilen yemeğin necis olup olmadığını sorması caiz
değildir. Dinimizde, “Bir şeyin helal olması için delil aranmaz, haram
olması için delil aranır” kaidesi vardır. Necis olduğuna bir delil bulunmazsa,
temiz kabul edilir.