04/08/2024 Pazar Köşe yazarı V.T
Adalet her kökü sulamak değildir
Adalet her şeye hak ettiğini ve hak ettiği kadar vermektir
Mehmed Çelebi Afyon'da yaşayan Mevlevî büyüklerindendir. Sultan Dîvânî diye meşhur oldu. On altıncı yüzyılda yaşadı. Afyon'da doğdu. Babası büyük veli Abapûş-i Velî'dir. Onun terbiyesinde yetişerek tasavvufta büyük dereceler elde etti. Babasının sağlığında, yerine geçerek talebe yetiştirmeye başladı. Yavuz Sultan Selim arasında yakınlık vardı. Yavuz Sultan Selim Han ekseriyetle mühim ve müşkil zor meselelerde Sultan Dîvânî ile istişare için mektuplaşırdı. Aldığı cevaba göre hareket etmesiyle o sıkıntısı gider, işleri hayırla neticelenirdi.
Sohbetlerini Mesnevi’den anlatırdı. Bir sohbetinde şunları söyledi:
Sanma ki adalet her kökü sulamaktır. Adalet her şeye hak ettiğini ve hak
ettiği kadar vermektir. Sulayacaksan meyveli ağacı sula, ayrık otunu yahut
dikeni değil. Dikeni sulamak meyveli dala kötülüktür, kötüye imkân vermek de
iyinin canına kastetmektir. Adalet mi istiyorsun: İyiyi yücelt, alçağı alçalt.
Birini tahta oturt, diğerini darağacına çek.
Ey cefası mutluluktan güzel, intikamı candan daha sevimli olan! Ben senin
lütfuna da âşığım kahrına da. Aynı anda böyle iki zıt şeye âşık olmak ne garip
şey! Lakin bu gariplik görünüştedir. Zira sen güzelsin ve güzelden sadece
güzellik sadır olur. Senden gelen şeyleri bu iyi bu kötü diye ayırmak ise
şaşılığın ta kendisi.
Ahmak dün der yarın der. Her işi tehir ede ede sonunda elinde ne dün kalır
ne yarın. Dün hayaldir yarın bir vehim, bugünse elinin avucunun altında. O
hâlde ne yapacaksan şimdi yap. Bilmiyor musun ki bu dünya da geçici, sen de
geçicisin. Yarına kalacağını kim garanti etmiş ki yarınla ilgili böyle planlar
yapıyorsun…
O hâlde ekinini şimdi ek, söküğünü şimdi dik.
Sen ister aydan ister güneşten al, o nur sonuçta güneşin nurudur. Bütün
ayna kırıklarında parıldayıp duran ışıkların hepsi o kaynakta birleşir. O hâlde
asıl kaynağı unutup vasıtalara takılma. Sana gelen maddi manevi her iyilik ve
feyiz de öylece bir kaynağa çıkar. Sen onu şuna buna ait zannetme. Ne aracısız
kal ne de aracıya takıl.
Eserin kendisini var edene baş kaldırması, onun takdirini değiştirmeye
kalkması ne beyhude ve abes bir çaba. Resim kendi ressamına karşı
böbürlenebilir mi hiç? Ey insan, sen de ressam elindeki resim gibisin. O hâlde
haddini hududunu bil, yaratılmış olduğunu asla hatırdan çıkarma. Aczine kibir
kiri bulaştırma.