13/05/2026 Çarşamba Köşe yazarı H.Y

Güzel ahlak sahibi olan kimse edeplidir, az konuşur, kimseyi gıybet etmez, başkalarını çekiştirmez. Allah için sever, Allah için düşmanlık eder.

Güzel ahlâk, ilim ve edep öğrenmekle, iyi insanlarla arkadaşlık etmekle elde edilen iyi huylardır. Dinimiz iyi huylar edinmemizi, kötü huylardan kaçınmamızı emretmektedir. Yüce Rabbimiz, Sevgili Peygamberimizi överken (Gerçekte sen, büyük bir ahlak üzeresin!) buyurmaktadır.

İyi insan, güzel huylara sahip olan kimse demektir. Güzel huy, iyi iş yapmaya sebep olur. Güzel ahlâk, ruhumuzun alışkanlık hâline getirdiği iyi huylara denir.

İslam âlimleri, güzel ahlakı şöyle tarif etmektedirler:

Güzel ahlâk, güler yüzlülük, cömertlik ve kimseyi üzmemek demektir.

Güzel ahlâk genişlikte ve darlıkta insanları razı etmeye çalışmak demektir.

Güzel ahlâk, Allah’tan razı olmak demektir. Yani hayrı ve şerri Allah’tan bilmek, nimetlere şükür, belalara sabretmektir.

Güzel ahlâk, haramlardan kaçıp helali aramak, diğer insanlarla olduğu gibi aile fertleriyle de iyi geçinip onların geçimlerini sağlamaktır.

Güzel ahlâkın en azı, güçlüklere göğüs germek, yaptığı iyiliklerden karşılık beklememek, bütün insanlara karşı şefkatli olmaktır.

Güzel ahlâk, Yaratan'ı düşünerek yaratılanları hoş görmek, onların eziyetlerine sabretmektir.

Bir Müslümana çatık kaşla bakmak haramdır. Güler yüzlü olmayan kimse mümin sıfatlı değildir. Müslüman, herkese karşı güler yüzlü, tatlı dilli olmalıdır.

Hadis-i şerifte Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimsenin, misafirine ve komşusuna ikram etmesi, ya hayır söylemesi veya susması emredilmiştir.

Güzel ahlâklı olmanın bazı alâmetleri şunlardır: İnsaflı olmak, arkadaşlarının hatasını görmemek, hüsn-i zan etmek, kötü zandan kaçınmak, arkadaşlarının eziyetlerine göğüs germek, onlardan şikâyetçi olmamak, hep kendi ayıp ve kusurlarını düşünmek, kendi nefsini kınamak, güler yüzlü olup, herkesle yumuşak konuşmaktır.

Güzel ahlak sahibi olan kimse edeplidir, az konuşur, hatası azdır, kimseyi gıybet etmez, başkalarını çekiştirmez. Allah için sever, Allah için düşmanlık eder. Emaneti korur, komşu ve arkadaşını gözetir. Bütün iyi huyların başı ise hayâ, utanmaktır.

***

Güzel ahlâk sahibi olan bir kimsenin kötü huylu bir hanımı vardı. Gayet iyi geçiniyorlardı. Kötü huylu hanımla nasıl iyi geçindiği sorulunca, O da “İyilerle herkes geçinir. Marifet kötü ile geçinmektir. Onun kötü huyuna sabredemezsem benim iyi huylu olduğum nereden belli olacaktır?” diye cevap verdi.

Bir kimse, güzel ahlâka sahip olmak için önce kendi kötü huylarını teşhis etmelidir. Bunu ya kendi düşünerek, araştırarak bulur, yahut bir âlimin, rehberin bildirmesi ile anlar. Mümin müminin aynasıdır. İnsan kendi kusurlarını zor anlar. Güvendiği arkadaşına sorarak da kusurlarını öğrenir. Sadık olan dostu, onu tehlikelerden, korkulardan koruyan kimsedir.

Sevgili Peygamberimiz buyurdular ki:

(Güzel ahlâk, senden kesilen akrabanı ziyaret etmek, sana vermeyene vermek, sana zulmedeni affetmektir.)