19/03/2025 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü
Dört türlü zekât malı vardır
Sual: Nelerden, hangi mallardan zekât verilir daha doğrusu neler zekâta tabidir?
Cevap: Dört mezhepte de
dört türlü zekât malı vardır ki bunlar:
1-Senenin ekseri zamanında, çayırda
parasız otlayan dört ayaklı hayvanlar.
2-Altın ile gümüş. Dürr-ül-müntekâda
deniliyor ki:
“Altın ile gümüşün oniki ayardan yukarısı, para
olarak, kadınların süsü gibi helal olarak, erkeklerin altın yüzük takması gibi
haram olarak kullanılsın, ev, yiyecek, kefen satın almak için saklanılsın,
kılıç ve altın diş gibi ihtiyaç eşyası olsalar da, zekât nisabının hesabına
katılacaklardır.”
3-Ticaret için alınıp, ticaret için
saklanılan ticaret eşyası. İbni Âbidînde deniyor ki:
“Eşyanın ticaret niyeti ile satın alınması lazımdır.
Uşur vermesi lazım gelen topraklardan hasıl olan ve miras olarak ele geçen veya
hediye, vasiyet gibi kabul edince mülk olan şeylerde, ticarete niyet edilse de,
bunlar ticaret malı olmaz. Çünkü ticaret niyeti, alışverişte olur. Mesela,
tarlasından buğday alıp uşrunu veren veya mirastan eline mal geçen kimse,
satmak niyeti ile saklasa, nisap miktarından fazla olsa ve bir seneden fazla
kalsa, zekâtlarını vermek icap etmez.”
Satmak için satın aldığı buğdayı tarlasına ekse veya
ticaret için aldığı hayvanı, kumaşı kendi kullanmaya niyet etse, ticaret malı
olmaktan çıkarlar. Sonra bunları satmaya niyet ederse, ticaret malı olmazlar.
Bunları satınca veya kiraya verince, eline geçen mal ticaret malı olur. Kullanmak
için satın aldığı malı, aldıktan sonra ve miras olarak eline geçeni veya
hediye, vasiyet, sadaka gibi kendinin kabul etmesi ile malik olduğu malı
alırken veya tarlasından aldığı buğdayı satmaya niyet etse, ticaret malı
olmazlar. Bunları satsa ve satarken bedellerini ticarette kullanmaya niyet
etse, bu bedelleri ticaret malı olurlar. Çünkü ticaret bir iştir. Yalnız niyet
ile olmaz, başlamak da lazımdır. Ticareti terk etmek ise, yalnız niyetle olur.
4-Yağmur suyu veya nehir, dere suyu ile sulanan bütün topraklardan
çıkan şeylerdir. Bunların zekâtına Uşur denir. Uşur vermek, Kur’ân-ı kerimde,
En'âm suresinin 141. âyetinde emredilmiş, onda birinin verilmesi de hadis-i
şerifte bildirilmiştir. Uşur, mahsulün onda biridir. Kul borcu olan, borcunu
düşmez, uşrunu tam verir.