21/08/2024 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü
Kendi malını ateşte yakmak!
Sual: Bir kimse, elindeki kendine ait malını istediği gibi kullanma yetkisine sahip midir, mesela bu malını yakabilir veya denize atabilir mi?
Cevap: Malı kendi bedeni
için kullanmadığı zaman, hakkı, yani lüzumu olmayan yere, az da sarf etmek
israf olur. Mesela, malı ateşte yakmak, denize atmak böyledir. Lüzumu olan
yere, lüzumundan fazla vermek de israf olur. Mesela, çoluk çocuğuna
ihtiyaçlarından fazla şeyler vermek israf olur. İhtiyaç, İslamiyetin gösterdiği
miktarlar ile ve memleketin âdetine göre belli olur. Görülüyor ki, malı sarf
edecek yerleri ve kendi malındaki başkalarının hakkını öğrenmek lazımdır.
İnsanın, kendi malında bulunan, başkasının hakkını
ödemesi, israf değildir. Bu hakları hemen vermek lazımdır. Bu hakların en
mühimi, zekâttır.
Sual: Yemek yemeye ve su içmeye başlamadan önce veya
bitirdikten sonra ne denir?
Cevap: Yemeye ve içmeye
başlarken, Besmele okumalıdır. Yeme ve içme sonunda Elhamdülillah demelidir.
Bunları söylemek ve yemekten önce ve yemekten sonra el yıkamak, sağ el ile
yemek ve içmek sünnettir. Resulullah efendimizin yemekten sonra okuduğu
ve okunmasını emrettiği dualar, Şir'at-ül-islâm şerhinde ve Mevâhib-i ledünniyyede
yazılıdır. Yemektekilere hatırlatmak için Besmele, yüksek sesle söylenebilir.
Hazînet-ül-me'ârif kitâbı, Ebû Dâvud, Mu'âz bin Cebel ve Enes bin Mâlik
hazretlerinden gelen şu hadîs-i şerîfi nakletmektedir:
(Bir kimse, yemek yedikten sonra, "Elhamdülillahillezî
at'amenî hâzet-ta'âm ve rezekanî-hi min gayri havlin minnî ve lâ-kuvvete"
derse, geçmiş ve gelecek günâhlarından çoğu afv olunur. Yeni bir elbise giydiği
zemân, "elhamdülillahillezî kesânî hâzessevb ve rezekanî-hi min gayri
havlin minnî ve lâ kuvveh" derse, geçmiş ve gelecek günâhlarından çoğu afv
olunur.)
Seyyid Abdülhakîm Arvâsî hazretleri de, yemeklerden
sonra, şu duayı okurlardı:
(Elhamdülillahillezî eşbe'anâ ve ervânâ
min-gayri-havlin minnâ ve lâ kuvveh. Allahümme at'imhüm kemâ at'amûnâ!)
Sual: Yemekten önce ve sonra elleri yıkamalı mıdır ve
yıkamada öncelik sırası kime, kimlere aittir?
Cevap: Yemekten evvel el yıkarken, önce gençler,
yemekten sonra, önce yaşlılar yıkar. Yemekten sonra elleri kâğıtla silmenin
caiz olmadığı, Fetâvâ-yı Hindiyyede yazılıdır.