21/09/2024 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü
İhtiyaç için faizle para almak
Sual: Bazı kimseler ihtiyacım var diyerek faizle para alıyorlar ve bu caizdir diyorlar. Gerçekten ihtiyaç için faizle para almak dinimizce uygun mudur?
Cevap: Bu konuda İmâm-ı
Rabbânî hazretleri, Mektûbât kitabında buyuruyor ki:
“Daha fazlasını ödemesi şartı ile ödünç vermek
faizdir. Böyle olan sözleşme haramdır. Haram anlaşma ile ele geçen malın hepsi
haram olur. Mesela, oniki kile ödemesi şartı ile, on kile buğday ödünç verilse,
alınan oniki kilenin hepsi haram olur.
Faiz ile ödünç vermenin ve almanın haram olduğu,
Kur’ân-ı kerimde açıkça bildirilmiştir. İhtiyacı olanın da, olmayanın da,
faizle ödünç alması haramdır. İhtiyacı olana faiz haram olmaz demek, Kur’ân-ı
kerimin emrini değiştirmek olur. Kınye kitabı, Kur’ân-ı kerimin emrini
değiştiremez. Kınye'nin bu yazısını doğru kabul etsek bile, buradaki ihtiyaç
kelimesine, zaruret ve ölüm tehlikesi manasını vermek lazımdır. Böylece, Mâide
suresinin;
(Ölüme sebep olan sıkışık hâle düşen) mealindeki
dördüncü âyetinin izninden istifade edilmiş olur. Faiz ile ödünç almak
için her ihtiyaç özür olsaydı, faizin haram edilmesine sebep kalmazdı. Allahü
teâlânın bu yasak emri, yersiz, lüzumsuz olurdu. Her ihtiyacı olanın faiz ile
para alması caiz diye bir an düşünsek, ihtiyaç da, bir nevi zarurettir.
Zaruretin dereceleri vardır. Ziyafet vermek için, faiz ile para almak ihtiyaç
değildir. Meyyitin bıraktığı malda meyyitin ihtiyacı, kefen ve cenaze masrafı
olduğu, kitaplarda bildiriliyor. Onun ruhu için ziyafet vermeye ihtiyaç
denilmemiştir. Meyyit, sadakanın sevabına, herkesten çok muhtaç olduğu hâlde,
onun ruhu için yemek, helva dağıtılmasını İslamiyet emretmemiştir.
O hâlde, bunları yapmak, faizle para almak için
ihtiyaç, özür olur mu? Ölünün ihtiyacı kabul edilse bile, faizle alınan para
ile pişen yemekleri yemek helal olur mu? Çoluk çocuğun çok olması, özür,
ihtiyaç sanılarak, faizle para almak caiz ve helal olur demek, bir Müslümana
yakışmaz. Böyle belaya yakalanmış olanlara, doğru yolu göstermek lazımdır...
İhtiyaçları helalden temin edecek yol
çoktur. Bu yolları aramak lazımdır. Arayıp bulamazsa, ancak nafaka ihtiyacı,
yani gıda, elbise ve mesken ihtiyacı, zaruret hâlini alır. Bu da, ancak mesken
için vaki olmaktadır.”