23/10/2025 Perşembe Köşe yazarı O.Ü
Her şey kendi kendine mi var oldu?
Sual: Bazı kimseler bir yaratıcıyı inkâr etmek için,
"her şey kendi kendine var olmuştur veya tabiat kuvvetleri ile var
olmuştur" demektedirler, bunun aslı var mıdır?
Cevap: Bütün
varlıkları var eden, yaratan, varlıkta durduran bir varlık bulunmasa, ya her
şey kendi kendine var olur, yahut hiçbir şeyin var olmaması lazım gelirdi. Her
şeyin kendi kendine var olması, akla uygun bir şey değildir. Çünkü, bir şeyin
kendi kendine var olması, kendinden evvel kendisinin hep var olmasını, sonsuz
olmasını gerektirir. Kendinin hep var olması, yani vâcib-ül vücûd yani daima
mutlak var olması icab eder. Böyle olsaydı yani her şey kendi kendine var
olsaydı, o zaman yok iken sonradan var, yahut var iken sonradan yok olmazdı.
Hâlbuki, her şey yok iken sonradan var oluyor ve tekrar yok oluyor. Bundan da,
hiçbir mahlukun vâcib-ül vücûd, sonsuz varlık olmadığı anlaşılır. Zaten kendi
kendine var olmak, aklın anlayabileceği bir şey de değildir. Vâcib-ül vücûd,
mutlak yaratıcı, bir olmak lazımdır. Kendinden başka, bütün varlıkları yoktan
var eden bir varlık olması lazımdır. Mahlukların var olması için bir vâcib-ül
vücûdun varlığı lazım olmasaydı, hiçbir şeyin varlığını kabul edemezdik.
Her varlığın kendi kendine var olması, fenne o kadar uzak bir şeydir ki, tabiatçılar bile, tabiat şöyle yapmıştır, tabiat kuvvetleri böyle yapmıştır diyorlar. Böylece varlıkların kendiliklerinden olmayıp, bir yapıcısı, meydana getiricisi bulunduğunu, farkında olmadan açıklamış oluyorlar. Fakat, esas o yapıcıya, yapana layık olan isimleri ve sıfatları vermekten çekiniyorlar. Bilgisiz ve iradesiz bir tabiata, tabiat kuvvetlerine bağlanıyorlar. Hâlbuki fizik, kimya olaylarından hiçbirinin kendiliğinden olduğunu hiç görmüyoruz. Harekete geçen veya hareketini değiştiren, yahut harekette iken duran bir cisme elbette bir kuvvet etki etmiş, hareket ettirmiştir diyoruz. Bütün bu varlıkların bu nizam, bu düzen ile kendiliğinden oluverdiğini sanmak, fizik ve kimya kanunlarını inkâr etmek olur. Atomdan Arş'a kadar bütün varlıkları yoktan var eden, ilim, irade ve kuvvet sahibi bir yaratana inanmayıp da, bu varlıkları, fizik ve kimya kanunlarına uymayan bir tesadüf, kendi kendine var olmak gibi zannetmek kadar cahillik olamaz.