27/11/2024 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü
Dinimizde kâr haddi
Sual: Piyasada fiyatlar yükseldiği zaman, devlet veya hükûmet tarafından kâr haddi konulabilir mi?
Cevap: Normalde piyasaya
narh, fiyat konması caiz değildir. Çünkü hiçbir şeyin satışında kâr haddi
yoktur. Herkes, istediği kadar kâr ile satabilir. İbni Âbidînde buyuruluyor ki:
“Enes bin Mâlik radıyallahü anh buyurdu ki; Medîne-i
münevverede, pahalılık oldu. Ya Resulallah! Fiyatlar yükseliyor. Bize kâr
haddi koyunuz denildi. (Fiyatları koyan Allahü teâlâdır. Rızkı
genişleten, daraltan, gönderen yalnız Odur. Ben, Allahü teâlâdan bereket
isterim) buyurdu. Dürr-ül-muhtârdaki hadis-i şerifte de; (Kâr
haddi koymayınız! Fiyatı koyan, Allahü teâlâdır) buyuruldu.
Piyasadaki satıcıların, esnafın hepsi fiyatları, fahiş
olarak, mal oluş fiyatının iki misline çıkardığı, artdırdığı, millete zarar ve
zulüm hâline geldiği zamanlarda, hükûmetin, tüccarlara danışarak uygun bir
narh, kâr haddi koyması caiz olur.”
İslamiyette kâr haddi yoktur. Yalnız, sıkışık durumda
olanlara, yiyecek, giyecek ve barınacak lüzumlu eşyayı yüksek fiyatla satmak
haramdır.
Hükûmetlerin koyduğu bu fiyata uymak vaciptir. Bunun
gibi, adaleti, milletin haklarını, hürriyetlerini koruyan kanunlara uymak da
lazımdır. Bunları korumak için, kâfir bile olsa hükûmetlere yardımcı olmalıdır.
Sual: İstenmediği hâlde, herhangi bir kimsenin verdiği
hediyeyi kabul etmenin dinimiz açısından hükmü nedir?
Cevap: Herhangi bir
kimse, kendi helal mülkü olan malından hediye verse, istenmeden verilen bu
hediyeyi kabul etmek sünnettir.
(Hediyeleşiniz, birbirinize muhabbet ediniz!) hadîs-i
şerîfi, Künûz-üddekâıkta yazılıdır. Mektûbât-ı Ma'sûmiyye kitabında deniyor ki:
“Peygamber Efendimiz hazret-i Ömer'e hediye
gönderdi. O da kabul etmeyip geri gönderdi. Peygamber Efendimiz, hediyeyi geri
göndermesinin sebebini sorar. O da;
-İnsan için hayrlı olan, kimseden bir şey
almamaktır, buyurdunuz deyince, Resulullah Efendimiz;
-İsteyip de almak için demiştim. İstemeden verilen
şey, Allahü teâlânın gönderdiği rızıktır. Onu alınız! buyurdu.
Hazret-i Ömer de;
-Allahü teâlâya yemin ederim ki, kimseden bir şey
istemeyeceğim ve istemeden verileni alacağım dedi.
Hediye kabul etmenin tevekküle mâni
olmadığı, Makâmât-ı Mazheriyye kitabında uzun yazılıdır.