01/04/2025 Salı Köşe yazarı O.Ü
Ramazandan sonra iki gün oruç tutmak
Sual: Ramazanın başlaması ve bayram, hilalin görülmesi ile olmadığı zamanlarda, ramazan ayından sonra, başı ve sonu için iki gün oruç mu tutmak gerekir?
Cevap: Ramazan ayının ve
bayramın, gökteki hilali görmekle değil de, takvimlerdeki hesaba göre
başlatıldığı yerlerde, oruca ve bayrama hakiki zamanlarından bir gün önce veya
bir gün sonra başlanılmış olabilir. Oruç tutulan birinci ve sonuncu günleri
hakiki ramazana rastlamış olsalar bile, ramazan olup olmadıkları şüpheli olur.
İbni Âbidînde deniyor ki:
“Ramazan olup olmadığı şüpheli olan günlerde, ramazan
orucu tutmak, tahrimen mekruhtur. Müslüman memleketinde olup da, ibadetleri
bilmemek özür olmaz.” Bunun için, ramazanın takvimlere uyarak başlatıldığı
yerlerde, bayramdan sonra, iki gün kaza orucu tutmak lazımdır. Bazı kimseler;
“Ramazandan sonra, iki gün kaza orucu tutmak da nereden çıktı? Hiçbir kitapta
böyle bir şey yoktur” diyorlar. Kitaplarda yazılı değildir sözü yanlıştır.
Çünkü her asırda, her yerde, ramazan ayı, hilali görmekle başlardı. İki gün
kaza orucuna lüzum yoktu. Şimdi, ramazan ayı, hilalin doğma zamanını hesap
etmekle başlatılıyor. Ramazanın başlaması, İslamiyetin bildirdiği hükme uygun
olmuyor. Bu hatayı düzeltmek için, bayramdan sonra iki gün kaza orucu lazım
olduğu, Tahtâvînin Merâkıl-felâh hâşiyesinde yazılıdır. Mecmû'a-i Zühdiyyede
deniyor ki:
“Şevvâl, bayram hilalini gören bir kimse, iftar
edemez. Çünkü bulutlu havada, Şevvâl hilalini, iki erkeğin veya bir erkekle iki
kadının gördüm demeleri lazımdır. Açık havada, ramazan ve şevvâl hilallerini
çok kimsenin gördüm demeleri lazımdır.” Kâdîhânda deniyor ki:
“Hilal, şafaktan sonra batarsa, ikinci gecenin,
şafaktan evvel batarsa, birinci gecenin hilalidir.”
Sual: Bilerek orucunu bozan bir kimse, bu bir oruç
yerine, keffaret olarak niçin altmış gün oruç tutuyor, bu haksızlık olmuyor mu?
Cevap: Keffaret cezası, mübarek ramazan ayının hürmet,
namus perdesini yırtmanın karşılığıdır. İmâm-ı a'zam hazretlerine göre, dört
mezhepte de sahih olan ramazan orucunu bile bile bozmanın cezasıdır. Şâfii
mezhebinde, fecirden önce niyet şart olduğundan, fecirden önce niyet etmeyen
veya zorla, özürle bozan Hanefiler de, İmâm-ı a'zama göre keffaret yapmaz.