07/07/2025 Pazartesi Köşe yazarı R.A
Yeni bir hicrî seneyi daha idrâk ettik
Hicrî-kamerî sene, cumhûriyet döneminde bir kânûnla
kaldırılarak yerine Avrupalıların kullandıkları mîlâdî sene kabûl edilmiştir.
Takvîmlerde, 25 Haziran 2025 (29
Zilhicce 1446) Çarşamba günü, harâm
ayların 4.sü ve sonuncusu, hac aylarının 3.sü ve sonuncusu, hicrî-kamerî
ayların da 12.si ve sonuncusu olan Zilhiccenin son günü olduğu
yazılı idi. O gece, hicrî yılbaşı gecesi idi. Yanî 1447
Hicrî-kamerî senesinin ilk ayı olan Muharrem ayının 1. gecesi, Hicrî-kamerî
yılbaşı idi. Müslümânların şemsî yılbaşı gecesi ise, Eylül
ayının 20. gecesidir.
[Hicrî senenin kabûlünden beri, asırlardır
İslâm âleminde 1 Muharrem sene başı olarak kabûl edilmiştir. Eskiden
Müslümânlar, 1 Muharrem'i, sene başı kabûl eder, bu günde, birbirlerini ziyâret
eder, tebrîkte bulunurlar, hediyeler verirlerdi. O gün, Müslümânlar için âdetâ
bayram sayılırdı. Ziyâretlerde ve gönderilen tebrîklerde yeni yılın,
birbirlerine ve bütün insanlara hayırlı olması için duâ ederler; âlimleri,
büyükleri evlerinde ziyâret ederlerdi.]
26 Haziran 2025 Perşembe günü
ise, hem hicrî-kamerî ayların 1.si, hem de harâm ayların 1.si olan Muharrem-i
harâm ayı, dolayısıyla yeni bir sene (hicrî-kamerî 1447 yılı) başlamış oldu.
Hicrî sene; ayın dünyâ
etrâfındaki dönüşü esâsına dayandığı için mîlâdî yıldan 10,875 gün daha
kısadır. Hicrî-kamerî senede aylar, bâzan 29 gün ve bâzan 30 gün çeker.
Hicrî sene de, mîlâdî ve rûmî târihler gibi, 12 ay
esâsına dayanır ve Muharrem ayı ile başlar, Zilhicce ayı ile
sona erer. Malûm olduğu üzere, hicrî-kamerî ayların isimleri
şunlardır: “Muharremül-harâm, Saferul-hayr, Rebîul-evvel, Rebîül-âhir,
Cemâzil-evvel, Cemâzil-âhir, Recebül-ferd, Şâbânül-muazzam, Ramazânül-mübârek,
Şevvâlüş-şerîf, Zil-kâde ve Zil-hicce.”
Bilindiği gibi, Muharrem
ayı, Kur’ân-ı kerîmde (Tevbe, 36) kıymet verilen 4 aydan biridir. Hicrî-Kamerî
Takvimde; Sevgili Peygamberimiz Muhammed aleyhisselâmın, Mekke-i
mükerreme’den Medine-i münevvere’ye hicret ettiği sene, başlangıç kabûl edilir.
Hicretten 70 gün önce, Muharrem
ayının 1’i olan ilk Kamerî senebaşı, mîlâdî 622 yılının temmuz ayının, 16’sına
rastlayan cuma günü idi.
Araplar, İbrâhim aleyhisselâmdan
beri Arabî ayları kullanmışlardır. İslâmiyetten
önce, Fil Vak'asını başlangıç kabûl etmişler ve seneleri buna göre saymaya
başlamışlardı. Hicretle berâber başlangıç değişmiş ve her senedeki en mühim
hâdisenin ismi ile anılmaya başlamıştı (izin yılı, emir yılı, zelzele yılı,
vedâ yılı vs.)
Fakat bu şekildeki tatbîkât, bâzı
târih karışıklıklarına sebep olduğu için, 2. Halîfe Hazret-i Ömer
(radıyallahü anh) zamânında, hicretin 17. (on yedinci) yılında alınan bir
karârla, hicretin olduğu sene birinci sene olmak ve o senenin Muharrem
ayı başlangıç kabûl edilmek sûretiyle, bu târih tesbît edildi. İşte
hicrî-kamerî târih bu târihtir.
Osmânlı
Devletinde, devâmlı kullanılan hicrî-kamerî sene, cumhûriyet döneminde bir
kânûnla kaldırılarak yerine Avrupalıların kullandıkları mîlâdî sene kabûl
edilmiştir.