11/04/2025 Cuma Köşe yazarı O.Ü
Menfaat için iyilik yapmak!
Sual: Herhangi bir kimseye, onun kendisini övmesi veya ondan bir şeyler elde etmek niyeti ile iyilik yapmanın dinimiz açısından bir mahzuru var mıdır?
Cevap: Başkalarının
sevgisine ve övmelerine kavuşmak için, dünyâ işleri ile, onlara iyilik yapmak,
riya olur. İbadet ile olan riya bundan daha fenadır. Allahü teâlânın rızasını
hiç düşünmeden yapılan riya, hepsinden daha fenadır. İbadet yaparak Allahü teâlâdan
dünya menfaatlerini istemek, riya olmaz. Yağmur duasına çıkmak, istihare
yapmak, böyledir. Sıkıntıdan, hastalıktan ve fakirlikten kurtulmak için âyet-i
kerimeler okumak da böyledir denildi. Bunlarda hem ibadet, hem de menfaat
niyetleri bulunmaktadır. Ticaret maksadı ile hacca gitmek de böyledir. İbadet
niyeti hiç bulunmazsa riya olurlar. İbadet niyeti çok olursa, sevap hasıl olur.
İbadetlerini başkalarına göstermek, onlara öğretmek ve teşvik etmek niyeti ile
olursa, yine riya olmaz ve çok sevap olur. Ramazan orucunu tutmakta riya olmaz.
Allahü teâlânın rızası için namaza başlayıp, sonradan hasıl olan riyanın zararı
olmaz. Riya ile yapılan farzlar sahih olur, ibadet borcu ödenmiş olur ise de,
sevabı olmaz. Et ihtiyacını karşılamak niyeti ile, kurban kesmek caiz olmaz.
Allahü teâlâ için ve bir insan için birlikte niyet ederek kurban kesmek caiz
değildir. Allahü teâlânın rızası için olmayıp, yalnız hacdan, gazadan gelen ve
gelen emiri, reisi karşılamak için kesilen hayvan leş olur, yemesi haram olur.
Allahü teâlânın rızası için namaza durup, namazı bitirinceye kadar hep dünya
işlerini düşünürse, namazı sahih olur. Şöhrete sebep olacak şekilde giyinmek de
riya olur.
Sual: Yapılan bütün ibadetlerin, iyiliklerin sevabı,
diri veya ölü herkese hediye edilebilir mi?
Cevap: Yapılan ibadetin sevabını, ölü veya diri
başkasına hediye etmek caizdir. Hac, namaz, oruç, sadaka, Kur’ân-ı kerim,
mevlid okumak, zikir ve dua okumanın sevaplarını başkasına hediye etmek, Hanefî
mezhebinde caizdir. Mâliki ve Şâfii mezheblerinde, sadaka, zekât ve hac gibi
mal ile yapılan ibadetlerin sevabını hediye etmek caiz olup, namaz, oruç ve
Kur’ân-ı kerim okumak gibi beden ile yapılanları caiz değildir. Hanefî olan,
sevabını hediye eder. Mâliki ve Şâfii ise, meyyitin affı için dua eder.