12/02/2025 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü
Uyumak abdesti bozar mı?
Sual: Abdestli bir kimse, eğer uyur veya uyuklarsa abdesti bozulur mu?
Cevap: Abdesti
bozanlardan birisi de uyumaktır. Uyumak, dört mezhepte de abdesti bozar. Hanefi
mezhebinde, makadın gevşek olacağı bir hâlde, mesela yan veya sırt üstü yatarak
veya dirseğine yahut bir şeye dayanıp uyumak, abdesti bozar. Dayandığı şey
çekilince düşmezse, bozulmaz. Namazda uyumak, dizleri dikip, başını dizlerine
koyarak, diz çökerek, bağdaş kurarak, teverrük ederek uyursa, bozulmaz.
Teverrük, kadınların namazda oturdukları gibi oturmaktır. Bir dizini dikip,
diğer uyluğu üzerine oturup uyursa bozulur. Çıplak hayvan üstünde uyursa,
hayvan yokuş çıkıyor veya düz yerde gidiyorsa, bozulmaz.
Sual: Abdest alırken tertip deniyor, bu, uzuvları sıra
ile yıkamak mıdır?
Cevap: Abdestte uzuvları
bildirilen sıra ile iki eli, ağzı, burnu, yüzü, kolları, başı, kulakları,
enseyi ve ayakları yıkamak ve meshetmektir ki buna tertip denir ve sünnettir,
Şâfiî mezhebinde ise tertip farzdır.
Sual: Abdest alırken yüzü, kolları ve ayakları üçer
kere mi yıkamak gerekir?
Cevap: Abdest alırken
yıkanacak yerleri, üç kerre yıkamak sünnettir. Her birinde, uzvun her yeri
ıslanmalıdır. Üç kerre su dökmek değil, üç kerre tam olarak yıkamak sünnettir.
Üçten fazla yıkamak ise mekruhtur. Üçü sayarken şaşırırsa, üç yapar. Fazla oldu
ise, mekruh olmaz.
Sual: Gusül gereken bir durumu olan bir kimse bunu
unutup cuma günü için gusül alsa, cünüplükten temizlenmiş olur mu?
Cevap: Cuma, Fıtr ve
Kurban Bayramı namazları için ve Arefe günü, Arafat Meydanı’nda gusül abdesti
almak sünnet-i zevâiddir. Cünüp olduğunu unutan, cuma namazı için gusül alırsa,
cünüplükten de temiz olur. Fakat, farz sevabına kavuşamaz.
Sual: Hasta, yaşlı olan kimseler su ile abdest alamaz
ve ayakta namaz kılamazlarsa nasıl hareket ederler?
Cevap: Hastanın, abdest veya gusül ile veya hareket
etmekle, hastalığının artacağı veya iyi olması uzayacağı, kendi tecrübesi veya
mütehassıs Müslüman bir doktorun söylemesi ile anlaşılırsa, bu kimse teyemmüm
eder. Hastalıktan sonra, ellerde ve ayaklardaki hâlsizlik de özürdür yine
teyemmüme devam eder. İhtiyarlardaki, yaşlılardaki hâlsizlik de böyledir.
Bunlar da, abdest için teyemmüm yapar ve namazlarını da oturarak kılarlar.