14/08/2025 Perşembe Köşe yazarı V.T
Bütün peygamberler aynı şeyi söylemiştir
"Lâ ilâhe illallah" demek, ibâdet
olunacak, Allahü teâlâdan başka hiçbir şey yoktur, demektir.
Abdülkâdir Cibâlî hazretleri
Mâlikî mezhebi fıkıh âlimidir. Tunus’ta doğdu. Küçük yaşta ilim tahsiline
başladı. Zeytûne Medresesi müderrislerinden ilim öğrendi. Birçok ilimde yüksek
derecelere kavuştu. Cibâlî, ilim tahsilini tamamladıktan ve icâzet (diploma)
aldıktan sonra, birçok yerde ders verdi. Sonra Zeytûne Câmii’ne müderris olarak
tayin edildi. 730 (m. 1341)’de Tunus’ta vefât etti. Bir dersinde şunları
anlattı:
Bütün Peygamberlerin dinlerinin
aslı, temeli birdir. Başka başka değildir. Hep aynı şeyi söylemişlerdir. Allahü
teâlânın zâtı ve sıfatları için, (Haşr) [mezardan kalkınca, arasat meydanında
toplanmak] ve (Neşr) [hesaptan sonra Cennete ve Cehenneme gitmek, dağılmak]
için ve Peygamberler için ve melek gönderilmesi için ve melekle kitaplar
gönderilmesi için, Cennetin sonsuz nîmetleri ve Cehennemin sonsuz azapları için
söyledikleri hep aynıdır. Sözleri birbirine uygundur. Helâl, haram ve ibâdetler
için olan sözleri, yâni fürû'âta âit sözleri ise, başka başkadır,
birbirine uymaz.
Allahü teâlâ, bir vakit, o vaktin
insanları için, zamanlarına ve hâllerine uygun emirleri, bir ülül'azm
Peygambere göndermiş ve o insanların, buna uymalarını emir buyurmuştur. Birçok
sebepler, faydalar için, Allahü teâlâ, ahkâm-ı şer'ıyyede değişiklikler
yapmaktadır. Çok defa, din sahibi, aynı bir Peygambere, başka başka zamanlarda,
birbirine uymayan emirler göndermiştir. Yâni, önceki emirleri, sonradan
neshetmiş, değiştirmiştir.
Bütün Peygamberlerin, söz birliği ile söylediği hiç değişmeyen sözlerden biri, Allahü teâlâdan başka, bir şeye ibâdet etmemek, Allahü teâlâya şerîk, ortak yapmamaktır. Mahlûklardan bazısını, başkalarına rab, mâbut yapmamaktır. Bu sözü, yalnız Peygamberler söylemiştir. Onların yolunda gidenlerden başka, hiç kimse bu devletle şereflenmemiştir. Peygamberlerden başkaları, bu sözü söylememiştir. Peygamberlere inanmayanlardan bir kısmı, Allahü teâlânın bir olduğunu söylemişse de, bunlar, ya Müslümanlardan işiterek söylemiş veya varlığı lâzım olan, birdir, demiştir. İbâdet olunacak, yalnız Odur dememişlerdir. Hâlbuki Müslümanlar hem varlığı lâzım olan, hem de ibâdet olunmaya hakkı olan birdir, demektedir. (Lâ ilâhe illallah) demek, ibâdet olunacak, Allahü teâlâdan başka hiçbir şey yoktur. İbâdet ancak Ona yapılır, demektir.