15/08/2025 Cuma Köşe yazarı V.T
Müslüman, yeme içme adabını bilmelidir!..
Yiyince doymayı, içince kanmayı, Allahü teâlâdan bilmek ve helâlinden yiyip
içmek farzdır.
İbrâhim Cimmenî hazretleri Mâlikî mezhebi fıkıh
âlimidir. Tunus’ta Cimmâne’de doğdu. Küçük yaşta ilim tahsiline başladı. Sonra
Kâhire’ye de ilim öğrenmek için giden Cimmenî, orada dokuz sene kaldı. Ezher’in
ileri gelen âlimlerinden ders aldı. Dönüşünde Cerbe adasında yerleşti ve
buradaki medresede talebe yetiştirdi. 1134 (m. 1722) seneside Tunus’ta Cerbe
adasında vefât etti. Bir dersinde şunları anlattı:
Yeme içme adabı şunlardır: Yemeğe başlarken, Allahü
teâlâya ibadet etmek, Onun kullarına faydalı olmak, dinimizi, ebedî saadet
ve huzur yolunu bütün insanlara yaymak için kuvvet elde etmeye niyet etmelidir.
Yiyip içmenin farzları: Yiyince doymayı, içince
kanmayı, Allahü teâlâdan bilmek. Helâlinden yiyip içmek. O yemekten kuvveti
geçinceye dek, Allahü teâlâya kulluk etmek. Eline geçene kanaat etmek.
Sünnetleri: Yiyip içmeye başlarken Besmele çekmek.
[Herkese hatırlatmak için yüksek sesle söylenebilir.] Yemeğin sonunda
(Elhamdülillah) demek. Yemekten önce ve yemekten sonra el yıkamak. [Yemekten
önce gençler, yemekten sonra önce yaşlılar el yıkar.] Sağ elle yiyip içmek.
Tabağın kenarından, kendi önünden yemek. Sağ ayağı dikip, sol ayak üstüne
oturmak. Yemeğe tuzla başlayıp tuzla bitirmek. [Bu şifadır. İlk ve son lokma
ekmekle yapılır ve ekmekteki tuza niyet edilirse, bu sünnet yerine getirilmiş
olur.] Elle yenebilenleri, üç parmakla yemek. Ekmekle karpuz yerken, ekmeği sağ
ele alıp, sonra karpuzu sol elle yemek. Kapta kalanı sıyırıp yemek, [Hoşaf,
ayran gibi şeylerin artığına su koyup, çalkalayıp içmek çok sevaptır. Sonra
yemek şartıyla, tabakta, bardakta artık bırakmak caizdir. Resulullah Efendimiz,
müminin artığını yemeyi severdi.] Elini yıkamadan önce, parmaklarındaki yemek
artıklarını yalamak. Yemekten sonra dişleri misvak veya kürdanla temizlemek.
Dişler arasından kürdanla çıkarılan şeyleri yutmamalıdır.
Müstehabları: Sofrayı yere kurmak.
Elbisesi temiz olarak sofraya oturmak. Arpa ekmeği yemek. Ekmeği elle
parçalamak. Ekmek bıçakla kesilebilirse de, bıçakla lokma hâline getirilmez.
Yemeği başkası için, bir yaşlı için hazırlayan, onun yiyebileceği şekilde lokma
hâline getirebilir. Pişmiş eti bıçakla kesmemeli. Ekmek ufaklarını zayi
etmemek. Sirke yemek. Lokmayı küçük almak. Lokmayı iyice çiğnemek.