06/09/2021 Pazartesi Köşe yazarı R.A
Cuma namazının farzları
Cuma namazının vücûb
şartları yoksa, namaz sahîh olur; ama edâ şartlarından biri yoksa, Cuma namazı
sahîh olmaz.
Hanefî
mezhebinde Cuma namazının farz olabilmesi için iki çeşit şart vardır:
1- Vücûb
şartları, 2- Edâ şartları.
Cuma namazının vücûb
şartları yoksa, namaz sahîh olur; ama edâ şartlarından biri yoksa, Cuma namazı
sahîh olmaz.
VÜCÛB ŞARTLARI
Cuma namazının vücûb
şartları 9’dur:
1- Mukîm olmak,
seferî olmamak. 2- Sağlam olmak, hasta olmamak. 3- Hür
olmak. 4- Mahpus olmamak. Düşmânın yakalama korkusu olmamak.
“Memûr ve işçi köle
sınıfındandır, hür değildir” demek yahut onları mahkûm (hapis)
durumuna sokmak yanlış olur. Memûr, işçi, “Başka zaman o kadar fazla
mesâî yapayım” veya “Maâşımdan kes” diyebilir. Yani
bir uzlaşma olabilir. Böyle bir uzlaşmaya yanaşmayan âmir, vakit namazlarını da
kıldırmayabilir. Patron kıldırmıyor diye namazın farz olması kalkmış olmaz.
Zarûret olursa, gerekirse iki namazı cem eder, yine namazını kazâya bırakmaz.
Cumaya kesin gönderilmezse, cumanın farz olması kalkmış olmaz, o zaman o günkü
öğle namazı kılınır. Hiçbir patronun namaza mâni olmaya hakkı olmaz. Namaz
vakti kadar ücretinden kesebilir veya fazla mesâî yaptırır.
5- Âkıl ve bâliğ
olmak. 6- Kör olmamak. Gözleri görmeyene, yardımcısı olsa da
cuma namazı kılmak farz değildir, fakat yardımcı olmadan kendisi câmiye
gidebiliyorsa, o zaman farz olur. (Seâdet-i Ebediyye)
7- Yürüyebilmek.
Arabası olsa bile felçliye, ayaksıza farz değildir. 8- Erkek
olmak. Cuma namazı kadınlara farz değildir. 9- Çok yağmur,
kar, fırtına, çamur, çok soğuk olmamak.
EDÂ ŞARTLARI
Cuma namazının edâ
şartları 7’dir:
1- Namazı şehirde
kılmak. Bugün, muhtârı veya jandarması bulunan köyler şehir hükmündedir. 2- İzinli
olarak kılmak. [Gayr-i müslim ülkelerde, cemâatin seçeceği imâm, Cuma namazını
kıldırır. Cumanın kabûl olması şüpheli olan yerlerde, Cuma namazının son
sünneti ile vaktin sünneti arasında dört rekat zuhr-i âhir [son
öğle] namazı kılmalıdır.] 3- Cuma namazını, öğle namazının
vaktinde kılmak. 4- Vakit içinde hutbe okumak. 5- Hutbeyi
namazdan önce okumak. 6- Cuma namazını cemâat ile kılmaktır.
İmâmdan başka, Hanefî mezhebinde 3, Mâlikî mezhebinde 12, Şâfiî ve Hanbelî
mezheplerinde 40 erkek gerekir. 7- Câmi herkese açık olmak.
Kapıyı kilitleyip içeride kılmak câiz olmaz.
Ezân okunurken ve Cuma
vaktinde alışveriş yapmak mekrûhtur. Alışverişin kendisi helâldir. Yani alınan
mâl mekrûh değil, helâldir; fakat Cuma vakti ve ezân okunurken alışveriş yapan,
mekrûh işlemiş olur. (Dürer)
Cuma günü öğle
ezânından imâm selâm verinceye kadar olan zaman arasında alışveriş yapmak
mekrûhtur; ama iş gereği, dükkân kapatılmayıp Cuma namazı farz olmayan çocuklar
alışveriş yapsalar, câiz olur.
Cuma namazı
kılınmayan, mezrâ denilen köylerde ve İslâmiyet ile idâre edilmeyen yerlerde,
öğle namazı kılarken ikâmet okunur. (Reddül-muhtâr)
Cuma kılınmayan, mezrâ
denilen küçük köylerde cemâatle öğle namazını kılmak câizdir. (Fetâvâ-i
Abdurrahîm)
[Yarın da inşâallah, Cuma namazının kaç rekat olduğu ve nasıl kılındığı üzerinde duralım.]