30/07/2023 Pazar Köşe yazarı S.K

Alay etmek; söz, yazı, işaret veya çeşitli davranışlarla bir kişinin ayıp ve eksikliklerini ortaya çıkarmak, onunla eğlenmek demektir. Alay etmek, insanlarda bulunan kötü huylardan biridir. Alay etmek dil afetlerindendir.

Allahü teala, Kur'ân-ı kerimde mealen, (Ey iman edenler! Bir topluluk, diğer bir toplulukla alay etmesin. Olur ki alay edilenler, kendilerinden daha hayırlı bulunurlar. Birtakım kadınlar da diğer kadınlarla eğlenmesin. Olur ki eğlenceye alınanlar, kendilerinden daha hayırlı olurlar. Birbirinizi ayıplamayın ve kötü lakaplarla atışmayın. İmandan sonra fasıklıkla isimlenmek ne kötü isimdir. Kim tövbe etmezse, işte onlar kendilerine zulmedenlerdir.) [Hucurat. 11] buyurarak başkaları ile alay etmeyi yasaklamıştır.

Başkalarıyla alay etmek, onlara kötü lakap takmak yerine, onların kusurlarını düzeltmek, ayıplarını örtmek lazımdır.

Alay etmek, kalplerin kırılmasına, gönüllerin yıkılmasına sebep olur. Dinimizde, inkârdan sonra en büyük günah, kalp kırmaktır.

Büyük âlim ve veli İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
“Sakınınız, sakınınız, kalp kırmaktan pek sakınınız! Küfürden [inkârdan] sonra, kalp kırmak gibi büyük günah yoktur.”
İslam âlimlerinin büyüklerinden Seyyid Abdülhakim Arvasi hazretlerinin vasiyetnamesinin son satırı şöyledir: “Hiç kimsenin kalbini incitmeyin.”

Alay etmeye bazı kötü huylar sebep olur. Bunlardan birisi, kibirdir.

İslam âlimleri buyuruyor ki: (Kibirden sakının. Topraktan yaratılıp, yine toprağa dönecek olan bir varlığın kibirlenmesi, bugün var, yarın yok olan bir kimsenin kendini beğenmesi ne kadar anlamsızdır.)

Alay eden kimse kendini üstün, daha zeki ve daha akıllı görür. Alay ettiği kimseyi aşağı, basit ve önemsiz bir kimse olarak görür. Sevgili Peygamberimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) buyuruyor ki: “...Müslüman kardeşini küçük görmesi, kişiye kötülük olarak yeter..." [Müslim]

Alay etmeye sebep olan huylardan biri de hasettir, kıskançlıktır. Haset eden kimse, kendinden aşağı olan insanı görmez. Hep kendinden yüksek ve varlıklı insanın her şeyini görür ve onu kıskanır. Kıskanç insan, Allahü teâlânın kendisine verdiği şeylere razı olmaz. Allahü teâlânın verdiğine razı olmayan insandan, Allahü teâlâ da razı olmaz. Allahü teâlânın bir insandan razı olmaması ise, felaketlerin en büyüğüdür.

Alay etmek, onları küçümsemek, hep eksik ve kusur aramak, insanlar arasında düşmanlıklara, dargınlıklara ve kırgınlıklara sebep olur. Toplumun huzuru bozulur. Tatlı dil, güler yüz, karşımızdakine değer vermek, ilgi ve alaka göstermek ise sevgi ve kardeşlik bağlarını kuvvetlendirir. Sevgili Peygamberimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurur: (Müslüman, elinden ve dilinden emin olunan kimsedir) [Buhari, Müslim]

Toprak ol toprak ki, gül bitsin sende,

Topraktan başka yok, kavuşan güle.