09/06/2021 Çarşamba Köşe yazarı H.Y

Müslüman, konuşurken nelere dikkat etmelidir?

"Resûlullâhın (sallallâhü aleyhi ve sellem) konuşması her dinleyenin rahatlıkla anlayabileceği şekilde açıktı."

 

Konuşma âdâbı -3-

İnsanların, dünya ve âhiret saadetine kavuşmaları için gönderilen güzel dînimiz, konuşma âdâbı ile alâkalı bir kısım kâideler koymuştur ki, bunları şöyle sıralayabiliriz:

1. Açık ve anlaşılır bir şekilde muhatabın seviyesine göre konuşulmalı, gerektiğinde önemli görülen ifadeler tekrar edilmelidir. Nitekim Eshâb-ı kirâmın, fasih ve beliğ bir üslûp ile konuşan Peygamber Efendimiz hakkındaki şu tespitleri oldukça önemlidir:

(Resûlullâh sallallâhü aleyhi ve sellemin konuşması her dinleyenin rahatlıkla anlayabileceği şekilde açıktı.) [Ebû Dâvûd, Edeb,18]

(Konuştuğu zaman onun kelimelerini saymak isteyen sayabilirdi.) [Buhârî]

(İyice anlaşılmasını istediği kelime ve cümleleri, üç kere tekrar ederdi.) [Tirmizî]

Sözün, muhatap tarafından iyice anlaşılabilmesi için bazen tekrar edilmesi gerekebilir. Bu sebeple Kur'ân-ı kerîm'de câlib-i dikkat vâkıalar önemine binâen birkaç kez tekrarlanmıştır. Meselâ şeytanın emr-i ilâhîye isyân edip secde etmemesi yedi yerde, Musâ “aleyhisselâma îmân eden sihirbazların durumu ise dört yerde tekrarlanmıştır. Fahr-i kâinât Efendimiz, namaz kıldırırken dikkat çekici âyetleri bazen iki, bazen üç defâ tekrarlardı. Sahâbeye nasihat ve ikazda bulunurken, bir kısım ifadeleri tekrarladığı olurdu. Allah dostlarının sohbetlerinde de bu şekilde tekrarlara çokça rastlamak mümkündür. Ancak bunun telkin maksatlı olması, sıkıcı olmaması ve cemaatin seviyesine münasip olması gerekir. Sözü anlayacak kimsenin bulunmadığı meclislerde konuşmak da nefesleri israf etmek mânâsına gelir. Zîrâ Meşhûrî'nin dediği gibi; “Âkilân tâ söz mahallin bulmadıkça söylemez!”

2. Bilgiçlik taslama ve kendini başkalarına üstün gösterme niyetiyle yapmacık konuşmalarda bulunmak veya insanların anlayamadıkları kelimelerle onlara hitap etmemelidir. Sevgili Peygamberimiz, (Şüphesiz ki Allâh teâlâ, sığırın otu yerken ağzında evirip çevirdiği gibi, sözü ağzında evirip çevirerek lügat paralayan kimselere buğzeder) buyurmuştur. [Ebû Dâvûd]

Vazifesi, hakkı ve hakikati beyan olan Resülullâh sallallâhü aleyhi ve sellem, konuşmalarında hiçbir zaman sanat kaygısı taşımamıştır. Sevgili Peygamberimiz, tertemiz duygular içinde, şefkat ve merhamet hisleriyle dolu olarak ve ruhunun en tabiî ifadeleriyle konuşmuştur. Böylece onun mübarek sözleri apayrı bir güzellikte ve şanına yakışır bir hüsn-ü edeb üzere olmuştur.

3. İki kişi konuşurken, yanlarında bulunan üçüncü kişiyi dışlayarak aralarında fısıldaşmamalıdır. Resûl-i ekrem Efendimiz böyle bir tavrın, yalnız kalan kimsenin üzülmesine sebep olabileceğini belirtmektedir. [Buhârî]

Olgun bir Müslüman ise mümin kardeşini üzecek ve kalbini incitecek davranışlarda bulunmak istemez.

11/09/2021 Cumartesi Köşe yazarı V.T

Kur’ân-i kerîm, Arabça’nın yedi lehçesi üzerine nazil oldu. Kureyş lehçesiyle okunurdu...

Devamını okuyun...

10/09/2021 Cuma Köşe yazarı A.D

Kanuni, vefat etmeden önce yanındakilere bir vasiyette bulundu. Şahsına ait özel bir sandığın kabrine konulmasını istiyordu...

Devamını okuyun...

10/09/2021 Cuma Köşe yazarı A.U

Hazret-i Fâtıma  vefât etmişti.Cenaze hizmetini gördüler.Ve o gece kendisini defnettiler...

Devamını okuyun...

10/09/2021 Cuma Köşe yazarı O.Ü

Fısk anlatan şiir dinlemek mekruhtur. Günah işlemeyi istemek günah olmaz...

Devamını okuyun...

10/09/2021 Cuma Köşe yazarı V.T

Saymakla bitirilemeyen çeşitli nîmetleri, iyilikleri gönderen yalnız Allahü teâlâdır...

Devamını okuyun...

09/09/2021 Perşembe Köşe yazarı A.U

Hazret-i Alî (radıyallahü anh), bir harpten zaferle döndü. Ganîmet olarak çok (mal) ve birkaç çuval (altın) ile Resûlullah Efendimizin huzûruna geldi...

Devamını okuyun...

09/09/2021 Perşembe Köşe yazarı O.Ü

“İslam dini, sıhhati korumayı emretmektedir. Hastaya kan vermek, insani vazifedir."

Devamını okuyun...

09/09/2021 Perşembe Köşe yazarı S.A

"İnsanlar, dünya işleri ile meşgul olurlarken, siz ahiret işleri ile meşgul olunuz! Gayeniz dünya olmasın!"

Devamını okuyun...

09/09/2021 Perşembe Köşe yazarı V.T

Kişinin aklı, Resûlullahı diğer bütün mahlûkâta tercih etmedikçe, îmânının kemâline itibâr yoktur...

Devamını okuyun...

08/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı A.U

Allahın Sevgilisi gâyet edepliydi.Ve gâyet mütevâzı...

Devamını okuyun...

08/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı H.Y

Gıybet etmek, o kimsenin etini yemektir, günahını yüklenmektir ve gıybet ettiği kimseye sevabını vermektir...

Devamını okuyun...

08/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü

İnsanın yaratılışındaki ahenk ve nizam, insanı hayrette bırakıyor!..

Devamını okuyun...

08/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı V.T

“Şefaatim, ümmetimden Allaha hiçbir şeyi ortak koşmadan ölenleredir. Sizler de şahit olunuz!”

Devamını okuyun...

07/09/2021 Salı Köşe yazarı A.U

Efendimiz aleyhisselâm evinde idi.Hazret-i Ebû Bekir geldi."Yâ Resûlallah! Çok açım" dedi...

Devamını okuyun...

07/09/2021 Salı Köşe yazarı O.Ü

Başlanılan bir nafile namaz, bozulursa, bunun kazası da vacip olur...

Devamını okuyun...

07/09/2021 Salı Köşe yazarı R.A

Çeşitli sebeplerden dolayı, Cum’a namazlarını kılamayanların, Cum’a namazlarını kazâ etmeleri gerekmez, o günkü öğle namazı kılınır...

Devamını okuyun...

07/09/2021 Salı Köşe yazarı V.T

"Size gelen sıkıntılar, kendi kazandıklarınızdır. Çoğunu da affedip, size göndermiyor."

Devamını okuyun...

06/09/2021 Pazartesi Köşe yazarı A.U

Ebû Cehil kâfiri, Resûlullah Efendimiz için yandaşlarına dedi ki...

Devamını okuyun...

06/09/2021 Pazartesi Köşe yazarı O.Ü

Bir gün Cebrâîl aleyhisselam geldi ve Resulullaha "günahkârlar cehenneme gidecektir" dedi...

Devamını okuyun...

06/09/2021 Pazartesi Köşe yazarı R.A

Cuma namazının vücûb şartları yoksa, namaz sahîh olur; ama edâ şartlarından biri yoksa, Cuma namazı sahîh olmaz...

Devamını okuyun...

06/09/2021 Pazartesi Köşe yazarı V.T

Resûlullah efendimiz buyurdu ki: "İnsan ile küfür arasındaki sınır, namazı terk etmektir."

Devamını okuyun...

05/09/2021 Pazar Köşe yazarı A.U

Peygamber Efendimiz, Eshâbıyla bir yerde oturuyordu...

Devamını okuyun...

05/09/2021 Pazar Köşe yazarı O.Ü

"Benim bir komşum vardı. Fasık, günahkâr, aşağı bir kimse idi. Ancak..."

Devamını okuyun...

05/09/2021 Pazar Köşe yazarı S.K

Hadis-i şerifte  buyuruldu ki: "Gafiller arasında Allahü teâlâyı anan, kuru çalılar arasındaki yeşil ağaç gibidir."

Devamını okuyun...

05/09/2021 Pazar Köşe yazarı V.T

"İnsanın, Rabbine en yakın olduğu zaman, namaz kıldığı zamandır."

Devamını okuyun...

04/09/2021 Cumartesi Köşe yazarı A.D

Büyük İslam âlimi Hüseyin Hilmi Işık (kuddîse sirrûh) buyurdu ki: "Fitne içeriden olur, dışarıdan olmaz kardeşim..."

Devamını okuyun...

04/09/2021 Cumartesi Köşe yazarı A.U

Müşrikler, Resûlullahı üzmüşlerdi.Hak teâlâ, dört melek gönderdi...

Devamını okuyun...

04/09/2021 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü

Resûlullah efendimiz, hükümdarlara mektuplar göndererek onları İslama davet etmiştir...

Devamını okuyun...

04/09/2021 Cumartesi Köşe yazarı V.T

“Gönül kapılarının açılmasında elde edilebilecek en büyük nasîb, gaflet hâlinden kurtulabilmektir.”

Devamını okuyun...

03/09/2021 Cuma Köşe yazarı A.D

Bir gün kadıncağızın biri Belh Padişahı'na gelir ve "Ben seyyideyim, çoluk çocuğum var, bize kalacak bir ev lazım" der...

Devamını okuyun...

03/09/2021 Cuma Köşe yazarı A.U

Kabr-i şerîfi Erdek'te bulunan Murat Dede zamanında bir kadının oğlu iftirâya uğradı...

Devamını okuyun...

03/09/2021 Cuma Köşe yazarı O.Ü

Muhammed aleyhisselamın kıyametten haber verdiği şeylerin hepsi doğrudur...

Devamını okuyun...

03/09/2021 Cuma Köşe yazarı V.T

Bir kimse, birisini seviyorum derse, onun düşmanlarından uzaklaşmadıkça, sözüne inanılmaz...

Devamını okuyun...

02/09/2021 Perşembe Köşe yazarı A.U

Anadolu erenlerinden Seyyit Gâzi Dede’nin talebesinden biri hacca gitmek istiyordu...

Devamını okuyun...

02/09/2021 Perşembe Köşe yazarı O.Ü

"Bu âlem, Allahü teâlâyı görmek nimetine kavuşmaya elverişli değildir."

Devamını okuyun...

02/09/2021 Perşembe Köşe yazarı S.A

Dünyada her şeyin en güzelini isteyen kişi, ölümün de en güzelini seçmeli. Güzel bir şekilde hayata veda etmeli...

Devamını okuyun...

02/09/2021 Perşembe Köşe yazarı V.T

Misâfir, dört rekatli farz namazları iki rekat kılar. Mukîm imâma uyarsa, yine dört rekat kılar...

Devamını okuyun...

01/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı A.D

Gıybet ve iftirâ söylemek, büyük günâh olduğu gibi, bunları dinlemek de haramdır. Söyleyen ve dinleyen, Cehennem ateşinde yanacaktır...

Devamını okuyun...

01/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı A.U

Seyyit Gâzi Dede, birkaç talebesiyle bir yerde otururken, bir koyun sürüsü geçti...

Devamını okuyun...

01/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü

Miftâh-ul-Cennet kitabında "Ehl-i sünnet olanların, on alameti vardır" buyuruluyor...

Devamını okuyun...

01/09/2021 Çarşamba Köşe yazarı V.T

“Dünyâyı seven, âhiretine zarar eder, âhiretini seven, dünyâsını zararlandırır."

Devamını okuyun...

31/08/2021 Salı Köşe yazarı A.U

Gavsül Memduh hazretleri, Anadolu velîlerindendir...

Devamını okuyun...

31/08/2021 Salı Köşe yazarı O.Ü

Yetmişiki fırkada olanların hiçbiri Cehennemde sonsuz kalmayacaktır...

Devamını okuyun...

31/08/2021 Salı Köşe yazarı R.A

"Ben, cinnîleri ve insanları, ancak beni bilsinler, tanısınlar ve bana ibâdet (kulluk) etsinler diye yarattım." (Zâriyât, 56)

Devamını okuyun...

31/08/2021 Salı Köşe yazarı V.T

Resûlullah efendimiz bir hadis-i şerifte buyurdu ki: "Peygamberler, kabirlerinde diridirler."

Devamını okuyun...

30/08/2021 Pazartesi Köşe yazarı A.U

Anadolu evliyâsından olup, 1697'de İstanbul'da vefât eden Gavsî Ahmed Dede’nin yakınlarından bir delikanlı vardı...

Devamını okuyun...

30/08/2021 Pazartesi Köşe yazarı O.Ü

“Ya Resulallah! lütfeyleyip, Vel-Asr suresinin tefsirini beyan buyurur musunuz?”

Devamını okuyun...

30/08/2021 Pazartesi Köşe yazarı R.A

Harâma, helâl diyenin ve helâle, harâm diyenin îmânı gider, kâfir olur. Harâm olan şeyleri terk etmek, onlardan sakınmak farzdır...

Devamını okuyun...

30/08/2021 Pazartesi Köşe yazarı V.T

“Susması fazla olan kimse, birçok hatâ ve günahtan kendisini korumuş olur...''

Devamını okuyun...

29/08/2021 Pazar Köşe yazarı A.U

Dıhye-i Kelbî (radıyallahü anh), ticâret için uzak seferlere gider ve dönüşte küçük Hasan ile küçük Hüseyin'e hediyeler getirirdi...

Devamını okuyun...

29/08/2021 Pazar Köşe yazarı O.Ü

Kâfirlere benzemeyi düşünmeden faydalı olan eşyalarını kullanmak günah değildir...

Devamını okuyun...

29/08/2021 Pazar Köşe yazarı S.K

Kâfirlere benzemeyi düşünmeden faydalı olan eşyalarını kullanmak günah değildir...

Devamını okuyun...

29/08/2021 Pazar Köşe yazarı V.T

Allahü teâlâ, mühim olan işleri yapmadan evvel, meşveret etmemizi emretti...

Devamını okuyun...

28/08/2021 Cumartesi Köşe yazarı A.D

Hadis-i şerifte buyuruldu ki: "Ölümü istemeyin! Çünkü bir kişi iyi ise, yaşadığı sürece iyiliği artar. Kötü ise, doğru yola gelebilir."

Devamını okuyun...

28/08/2021 Cumartesi Köşe yazarı A.U

Bir gün Eshâbtan birkaç kişi;“Yâ Resûlallah, Alî'yi niçin çok seversiniz? diye sordular...

Devamını okuyun...

28/08/2021 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü

Bir günah işleyeni görüp de menetmek çok kıymetlidir...

Devamını okuyun...

28/08/2021 Cumartesi Köşe yazarı V.T

Allahü teâlâyı tanımak için namazdan daha fâideli birşey yoktur...

Devamını okuyun...

27/08/2021 Cuma Köşe yazarı A.D

Sultan Muhammed Alparslan, Türkleri bir bayrak altında toplamak istiyordu. Bu gaye ile ordusuyla Maveraünnehr’e doğru sefere çıkar... 

Devamını okuyun...

27/08/2021 Cuma Köşe yazarı A.U

Alî bin Ebî Tâlip radıyallahü anh vefât edince, oğulları Hasan ve Hüseyin onu defnettiler...

Devamını okuyun...

27/08/2021 Cuma Köşe yazarı O.Ü

Kullanılmayan Mushafı toprağa gömmek, yakıp külünü gömmek veya külünü denize, nehre koymak lazımdır...

Devamını okuyun...