18/12/2024 Çarşamba Köşe yazarı V.T
İnsan dilini tutabilirse bütün amelleri iyi olur
İnsanın yaptığı iyi amellere bir şeyler karışır. Ama dilini muhâfaza edebilirse
bu durum müstesnâdır.
Ebû Abdullah bin Ubeyd hazretleri Tâbiînin
büyüklerindendir. Basra’da doğdu ve orada yaşadı. Eshâb-ı kirâmdan hazret-i
Enes bin Mâlik’i “radıyallahü anh” gördü. 756 (H.139) yılında vefât etti. Hadîs
ilminde, yüz bin hadîs-i şerîfi râvileri ile birlikte ezbere bilen
hâfızlardandı.
Manifaturacılık yaparak nafakasını temin ederdi.
Kul hakkına girmekten çok korkar, şüpheli olmak korkusu ile mübahların çoğunu
terkederdi. Malını övmez, medh etmezdi. Bir gün çırağı bir kumaşı müşteriye
gösterirken; “Yâ Rabbî! Bu Cennet kumaşından bana da nasîb et!” dediğini gördü.
Bunun kumaşı övmek mânâsına gelebileceğini düşünerek kumaşı sattırmadı.
Müşteriler, kusurlu bir malı, kusursuz zannederek alırlar ihtimâlini düşünerek,
havanın bulutlu ve kapalı olduğu günlerde pazara çıkıp satış yapmazdı.
Ebû Abdullah bin Ubeyd’in manifatura dükkânında,
fiyatları, iki yüz dirhem ile dört yüz dirhem arasında değişen kumaşlar
satılıyordu. Dükkânında kardeşinin oğlu da çalışıyordu. Yolda bir kimseyi kumaş
almış gidiyor görünce, kumaşı tanıyıp, kendi dükkânından aldığını anladı. O
kimseye; “Bu kumaşı kaça satın aldınız?” diye sorunca, dört yüz dirheme
aldığını öğrendi. Sonra; “Bu kumaşın değeri iki yüz dirhemdir. Geri dönüp
paranızın üstünü alınız” buyurdu. O kimse; “Bu kumaş, bizim orada beş yüz
dirhem eder, ben aldanmış sayılmam!” deyince; “Olsun. Siz, gidip iki yüz dirhem
paranızı alınız” dedi. O kimse gelip, iki yüz dirhemini aldı gitti...
Ebû Abdullah bin Ubeyd, dükkânda tezgâhtar olarak
bulunan yeğenine; “Kumaşı bu kadar pahalıya niye sattın?” diye sordu. Yeğeni;
“Vallahi kendi rızâsı ile aldı” dedi. Ebû Abdullah bin Ubeyd; “O râzı olsa da,
sen râzı olmayacaktın” buyurdu.
Bu mübarek zat, sohbetlerinde buyurdu ki:
“İnsanın, verâ, şüphelilerden
sakınmaktaki hassasiyetine sâhip olduğunu konuşmasından anlarım. İnsanın
yaptığı iyi amellere bir şeyler karışır. Ama dilini muhâfaza edebilirse bu
durum müstesnâdır. Ona bir şey karışmaz. Hikmeti şudur ki, insan çok namaz kılar,
çok oruç tutar ama, iftarını haramla açarsa, tuttuğu orucun faydasını göremez.
Gece namaza kalkarsa kalbinde riyâ, gösteriş ve ucb, yaptığı ibâdeti beğenme
hâli bulunabilir. Gündüz olunca da yalan yere şâhitlik yapması boş ve lüzumsuz
sözler etmesi düşünülebilir. Böyle olunca da yaptıkları iyilikler hiç olur. Ama
dilini tutabilirse bütün amelleri iyi olur. Kanâatim böyledir."