23/08/2025 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü
Ahlak ilmini öğrenmek lazımdır
Sual: Dinin emir ve yasaklarını öğrenmek lazım olduğu gibi, iyi ve kötü huyları da öğrenmek ve hayatımıza geçirmek, dinin emri midir?
Cevap: Konu ile alakalı
olarak Kimyâ-i se'âdet kitabında deniyor ki:
“Kalbe ait bilgileri, yani ahlak ilmini öğrenmek, her
Müslüman erkek ve kadına farz-ı ayındır. Mesela Hıkd yani kin
bağlamak, Hased başkasında bulunan nimetin onda olmayıp,
kendinde olmasını istemek, Kibir kendini büyük bilmek, üstün
görmek, Suizan etmek iyi insanı fena, kötü bilmek gibi
şeylerin haram olduğunu öğrenmek, her mümine farz-ı ayındır.
Bir kimsede bulunan nimetin, onda olduğu gibi,
kendisinde de olmasını istemek hased değildir, buna Gıbta etmek, imrenmek denir
ki sevaptır. Kibirli olana karşı kendini büyük göstermek, kibir olmaz, sadaka
vermek gibi sevap olur.”
Görülüyor ki, imanı, yani Ehl-i sünnet itikadını
kısaca öğrendikten sonra, iyi ve kötü huyları öğrenmek de, farz-ı ayındır,
her Müslümanın öğrenmesi lazımdır. Abdesti, guslü, namazı, orucu ve haramları
da, her Müslümanın öğrenmesi farz-ı ayındır. Cenaze namazını, ölüye hizmeti,
sanat ve ticaret bilgilerini, bugünün silahlarını yapmak ve kullanmak için, fen
bilgilerini iyi öğrenmek farz-ı kifayedir. Yani lazım olan kimselerin öğrenmesi
farz olup, başkalarına farz olmaz. Fakat, lüzumu kadar kimse öğrenmezse, bütün
Müslümanlar, büyük günaha girer. Doktor olacak kimsenin lise ve tıp
fakültesinde okuması farz olup, mühendis olacak kimsenin tıp fakültesinde
okuması farz değildir. İbni Âbidîn hazretleri, Dürr-ül-muhtâr şerhinde diyor
ki:
“Ulûm-i nakliyyeden yani din bilgilerinden kendine
lazım olanları öğrenmek farz-ı ayındır. Bundan fazlasını öğrenmek ve ulûm-i
akliyyeden faydalı olanları öğrenmek farz-ı kifayedir. Bir âyet
ezberlemek, herkese farz-ı ayındır. Fatihayı ve üç ayet veya bir kısa sure
ezberlemek vaciptir. Kur’ân-ı kerimin hepsini ezberlemek farz-ı kifayedir.
Kendine lazım olmayan fıkıh bilgilerini öğrenmek, hafız olmaktan daha iyidir.
Başkalarına öğretmek için ilim öğrenmek, kendi işlemesi için öğrenmekten daha
sevaptır.”
Sual: İlmihal kitaplarında abdest bahsinde geçen
müvâlât ne demektir?
Cevap: Müvâlât, her uzvu, birbiri arkasından yıkayıp
ara vermemektir ki, abdestin sünnetlerindendir.