31/12/2024 Salı Köşe yazarı V.T
Ferâiz ilmini öğrenip, gençlere de öğretiniz!
Vefât eden kimsenin bıraktığı malın kimlere verileceğini ve nasıl
dağıtılacağını öğreten ilme, "İlm-i ferâiz" denir.
Takıyyüddîn Yünûnî hazretleri Hanbelî hadîs âlimlerindendir. İsmi, Muhammed
bin Ahmed’dir. 1177 (H. 572) senesinde Lübnan’da Baalbek’in köylerinden
Yünûn’de doğdu. 1260 (H.658) senesinde burada vefât etti. Şam’da Şeyh Abdullah
ve birçok meşhur âlimden ilim tahsil ederek icazet aldı. Ferâiz ilminde meşhur
oldu. Hadîs ilminde hâfızdı. Bir dersinde şunları anlattı:
Vefât eden kimsenin bıraktığı malın kimlere verileceğini ve nasıl
dağıtılacağını öğreten ilme, (İlm-i ferâiz) denir. Allahü
teâlânın Kur’ân-ı kerîmde, en açık ve en geniş bildirdiği şey, meyyitten kalan
mîrâsın nasıl dağıtılacağıdır. Burada yapılacak işlerin çoğu farz olarak
emrolunduğu için, hepsine (Ferâiz ilmi) denilmiştir. İbni Mâce
ve Dâre Kutnî’nin “rahmetullahi teâlâ aleyhim ecmaîn" bildirdikleri
hadîs-i şerîfte, (Ferâiz ilmini öğrenmeye çalışınız! Bu ilmi gençlere
öğretiniz! Ferâiz ilmi, din bilgisinin yarısı demektir. Ümmetimin en önce
unutacağı, bırakacağı şey, bu ilim olacaktır) buyuruldu.
Her Müslüman, ölüm hastalığında bir vasiyet yazmalıdır. Burada evlâdına,
ahbâbına son nasîhatini yapmalıdır. Kendinde hakkı bulunanlardan,
helâlleşmelerini, alacaklarını, vereceklerini, borçların ödenmesini, iskât
yapılmasını, hac borcu varsa, vekîl gönderilmesini istemeli, cenâze
hizmetindeki ve definden sonraki isteklerini bildirmelidir. Zevcesine olan
mehr-i müeccel borcunun ödenmesi için vasiyet etmesini unutmamalıdır. Bu
isteklerinin ahkâm-ı islâmiyyeye uygun yapılması için, âdil iki şâhit yanında
bir vasî seçmelidir. Hac yapılmasını vasiyet edince, bulunduğu şehirden
gönderilir. Malı az ise, malının yetişeceği yerden gönderilir.
Ehl-i kitap kâfirlerin fakîrlerine verilmek için vasiyet câizdir. Kilise
yapmaları için vasiyet câiz değildir. Yalnız ev bırakan kimsenin, birinin evde
oturmasını vasiyet etmesi câizdir. Ölünceye kadar evde oturur.
Maraz-ı mevt hâsıl olmadan önce, çocuklarından birine, fazla hizmet ettiği
veyâ muhtaç olduğu için, bir şey hediye etmek câizdir. Malının üçte birinin bir
şehirdeki fakîrlere dağıtılmasını vasiyet edince, başka şehirdeki fakîrlere
dağıtılması câiz olur. Bu parayı on fakîre dağıt denilip, hepsinin bir fakîre
verilmesi ve bunun aksi de câiz olur. On günde dağıt denilip, hepsini bir günde
dağıtsa câiz olur. Malımın üçte birini akrabâma dağıtın dese, vârislerin
gayrısına dağıtılır.