20/08/2022 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü
Nefse uyan helak olur
İnsanlarda nefis olmasaydı,
hayvanlar gibi, korkudan, yiyemez, içemez, yaşayamazlardı.
Sual: Aklına, kalbine
uyan kurtulur, nefsine uyan ise helak olur deniyor, bu doğru mudur?
Cevap: Bu konuda İmâm-ı
Rabbânî hazretleri buyuruyor ki:
“Bütün varlıkların
aslı, ademdir, yokluktur. Her şey yok iken, Allahü teâlâ, bunları yoklukta
biliyordu. İlmindeki bu ademlere, kendi sıfatlarından aksettirdi, yansıttı.
Varlıkların asılları hasıl oldu. İlimdeki bu asılları, harice çıkardı.
Varlıklar hasıl oldu. Elma çekirdeğinin, elma ağacına asıl olması gibi.
İnsanın yapısını
anlamak için, bir şeyin aynadaki hayalini düşünelim. Aynadaki bu görüntü, o
şeyden gelen ışınların, aynadaki yansımalarıdır. Ayna adem gibidir. İnsanın
kalbi ve ruhu bu ışınlara benzer. Ayna, insanın bedenine, camın parlaklığı ise,
nefse benzer. Yani nefsin aslı, ademdir. Kalb ile ruh ile ilgisi yoktur.”
Nefse uyan,
İslâmiyyetin dışına çıkar. Hayvanlarda akıl ve nefis olmadığı için, ihtiyaçlarını
bulunca kullanırlar. Bedenlerine zarar veren şeylerden kaçarlar.
İslam dini, rahat ve
huzur içinde yaşamak için lazım olan şeylerden ve dünya lezzetlerinden faydalı
olanları yasak etmiyor. Bunların elde edilmesinde ve kullanılmasında, akla ve dine
uymayı emrediyor. Bunun için, akla uymayı emir, nefse uymayı yasak ediyor. Akıl
yaratılmasaydı, insan hep nefsine uyar, felaketlere sürüklenirdi. Nefis
olmasaydı, insan, yaşaması ve üremesi için ve medeni hayat için lazım olan
şeyleri kazanmak için çalışmasında kusur ederdi ve nefis ile cihad sevabından
mahrum kalırdı. Meleklerden dahâ üstün olmak yolu kapalı kalırdı. Hadis-i
şerifte buyuruldu ki:
(Ahırette
olacaklardan, sizin bildiklerinizi hayvanlar bilselerdi, yemek için et
bulamazdınız!) Yani, hayvanlar ahıretteki azabların korkusundan dolayı, yemekten,
içmekten kesilirlerdi. Bir deri, bir kemik kalırlardı.
İnsanlarda nefis
olmasaydı, hayvanlar gibi, korkudan, yiyemez, içemez, yaşayamazlardı.
İnsanların yaşayabilmeleri, nefislerinin gafleti ve dünya lezzetlerine düşkün
olması iledir.
Nefis, iki tarafı keskin bıçak gibidir. Hem de, zehirli ilaç gibidir. Tabibin, doktorun tavsiyesine göre kullanan, bundan fayda kazanır. Aşırı kullanan helak olur. İslamiyet, nefsin helak edilmesini, yok edilmesini değil, terbiye edilmesini, ondan istifade edilmesini emretmektedir.