04/05/2022 Çarşamba Köşe yazarı O.Ü
Ramazandan sonra iki gün oruç tutmak
Ramazanın takvimlere
uyarak başlatıldığı yerlerde, bayramdan sonra, iki gün kaza orucu tutmak
lazımdır.
Sual: Ramazanın
başlaması ve bayram, hilalin görülmesi ile olmadığı zamanlarda, ramazan
ayından sonra, başı ve sonu için iki gün oruç mu tutmak gerekir?
Cevap: Ramazan ayının
ve bayramın, gökteki hilali görmekle değil de, takvimlerdeki hesaba göre
başlatıldığı yerlerde, oruca ve bayrama hakiki zamanlarından bir gün önce veya
bir gün sonra başlanılmış olabilir. Oruç tutulan birinci ve sonuncu günleri
hakiki ramazana rastlamış olsalar bile, ramazan olup olmadıkları şüpheli olur.
İbni Âbidînde deniyor ki:
“Ramazan olup olmadığı
şüpheli olan günlerde, ramazan orucu tutmak, tahrimen mekruhtur. Müslüman
memleketinde olup da, ibadetleri bilmemek özür olmaz.” Bunun için, ramazanın
takvimlere uyarak başlatıldığı yerlerde, bayramdan sonra, iki gün kaza orucu
tutmak lazımdır. Bazı kimseler; “Ramazandan sonra, iki gün kaza orucu tutmak da
nereden çıktı? Hiçbir kitapta böyle bir şey yoktur” diyorlar. Kitaplarda yazılı
değildir sözü yanlıştır. Çünkü her asırda, her yerde, ramazan ayı, hilali
görmekle başlardı. İki gün kaza orucuna lüzum yoktu. Şimdi, ramazan ayı,
hilalin doğma zamanını hesap etmekle başlatılıyor. Ramazanın başlaması,
İslamiyetin bildirdiği hükme uygun olmuyor. Bu hatayı düzeltmek için, bayramdan
sonra iki gün kaza orucu lazım olduğu, Tahtâvînin Merâkıl-felâh hâşiyesinde
yazılıdır. Mecmû'a-i Zühdiyyede deniyor ki:
“Şevvâl, bayram
hilalini gören bir kimse, iftar edemez. Çünkü bulutlu havada, şevvâl hilalini,
iki erkeğin veya bir erkekle iki kadının gördüm demeleri lazımdır. Açık havada,
ramazan ve şevvâl hilallerini çok kimsenin gördüm demeleri lazımdır.” Kâdîhânda
deniyor ki:
“Hilal, şafaktan sonra
batarsa, ikinci gecenin, şafaktan evvel batarsa, birinci gecenin hilalidir.”
Sual: Bilerek orucunu
bozan bir kimse, bu bir oruç yerine, keffaret olarak niçin altmış gün oruç
tutuyor, bu haksızlık olmuyor mu?
Cevap: Keffaret cezası, mübarek ramazan ayının hürmet, namus perdesini yırtmanın karşılığıdır. İmâm-ı a'zam hazretlerine göre, dört mezhepte de sahih olan Ramazan orucunu bile bile bozmanın cezasıdır. Şâfii mezhebinde, fecirden önce niyet şart olduğundan, fecirden önce niyet etmeyen veya zorla, özürle bozan Hanefiler de, İmâm-ı a'zama göre keffaret yapmaz.