07/10/2024 Pazartesi Köşe yazarı V.T
İnsanlarla münâkaşa ve münâzara yapma!..
Pîr-i Sânî İsmâil Rûmî hazretleri Kâdiriyye yolu büyüklerindendir.
Kastamonu’nun Tosya ilçesine bağlı Bansa köyünde dünyâya geldi. İlk tahsilini
Tosya’da gören İsmâil Rûmî, aklî ve naklî ilimleri öğrendi. Sonra Bağdat’a
gitti. Abdülkâdir-i Geylânî hazretlerinin dergâhında şeyhlik yapan Feyzullah
Efendi hazretlerinin sohbetlerinde ve hizmetinde bulundu. İcazet alarak
İstanbul’a geldi. Tophane’de Kâdiriyye dergâhını inşâ edip Kâdiriyye yolunu öğretti.
Sultanahmed Câmi-i Şerîfinin açılış merâsiminde Kâdiriyye yolu usûlüne göre
zikir meclisini idâre etti. 1631 (H.1041) senesinde İstanbul’da vefât etti.
Sohbetlerinde buyurdu ki:
“Peygamber efendimiz (sallallahü aleyhi ve selem) kıyâmetteki nîmetlerden
ve azaplardan her ne haber verdi ise, onların hepsi, insanın bu dünyada
kazandığı huyların, ahlâkın ve amellerin sûretleridir. Oradaki görünüşleridir.
Ahlâkta ve amelde doğru yolda bulunmanın, oradaki sûreti, görünüşü de, sırat
köprüsüdür denildi. Dünyada doğru yolda bulunanlar, İslâmiyetten ayrılmayanlar,
orada sırat köprüsünü, çabuk geçecek, marifetler ve olgunluklar Cennetlerine ve
iyi amellerin bahçelerine kavuşacaklardır...
Burada, din yoluna uymakta gevşek davrananlar, orada sırat köprüsünü düşe
kalka geçeceklerdir. İslâmiyetin gösterdiği doğru îtikattan ve amellerden
ayrılanlar, sırattan geçemeyip Cehennem ateşine düşeceklerdir.
İnsanlara karşı kendinde şu vasıfları bulundur: 1) İnsanların arasında
selâmı yay. 2) Onlardan aç olanları doyur. 3) Onlara karşı yumuşak konuş. 4)
Herkese güler yüz göster. 5) İnsanlarla münâkaşa ve münâzara yapma! İnsanlar
arasında şunlara da riâyet et: 1) Onlara düşmanlık yapma. 2) Onlarla münâkaşa
yapma. 3) Onlar arasında lüzumsuz konuşma. 4) Onların kusûr ve eksiklerini
ortaya koyma! Yine insanlara karşı dikkat edilecek hususlardan bâzıları da
şunlardır:
Kişinin kendisini, insanların en aşağısından bile daha üstün görmemesi
gerekir. Çünkü kişi, Allahü teâlâ katında durumunun ne olacağını bilemez. Hiç
kimseyi küçümsememeli, hiç kimse ile alay etmemelidir. Çünkü Allahü teâlâ,
insanı en güzel şekilde yaratmıştır. Yine kişiye, insanlar arasında şunlar
gerekir:
İnsanların arasını ıslâh etmeli. Onların arasındaki ihtilâf ve
anlaşmazlıklara girmemelidir. Onların ufak tefek hatâ ve kusûrlarını
görmezlikten gelmeli, onları örtmelidir. İkâz edilmesi gerekiyorsa, uygun
şekilde söylemelidir. Gücünün yettiği nisbette iyilikle emredip, kötülükten
menetmelidir. Onlara yumuşaklıkla muâmele etmelidir.”