24/08/2024 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü
Yiyeceği olmayanın, yiyecek istemesi
Sual: İnsanlardan yiyecek, içecek gibi şeyleri istemenin dinimiz açısından bir mahzuru var mıdır?
Cevap: Bu konuda
Muhammed Ma'sûm Fârûkî hazretlerinin Mektûbât kitabında deniyor ki:
“Bir günlük yiyeceği olmayanın istemesine fetva
verilmiştir. Takva ve azimet ise, hiç istememektir. Zaruret hâlinde, istemek
mubah olur. Elbisesi olmayanın, giyecek istemesi mubah olur. Çalışıp
kazanabilen kimsenin dilenmesi caiz değildir. Din bilgilerine çalışıp da,
kazanmaya vakit bulamayanın, istemesi caiz olur. Yazı yazarak kazanabilenin
istemesi caiz değildir. Mişkât şerhinde diyor ki: ‘Çalışamayan hastanın,
bir günlük yiyecek dilenmesi caizdir. Fazlası caiz değildir. Nafile namaz ve
nafile oruç sebebi ile çalışmaya vakit bulamayanın zekât ve sadaka istemesi
caiz değildir.’
Sadaka istemekte üç zarar vardır. Allahü teâlânın,
nimeti az gönderdiğini haber vermektir ki, haramdır. Kendini zelil etmektir.
Müminin Allah'tan başkasına boyun bükmesi caiz değildir. İstenilen kimseye de
eziyet etmektir. Zaruret olmadıkça, bu da haramdır. Bunun için, takva
sahipleri, kimseden bir şey istememişlerdir. Bişr-i Hâfî, Sırrî-yi Sekatî
hazretlerinden başka kimseden bir şey istemezdi. ‘Onun mal verince,
sevineceğini biliyorum, onu sevindirmek için istiyorum’ derdi. Bişr-i Hâfî
hazretleri buyurdu ki: ‘Üç çeşit fakir vardır: İstemez, verince de almaz.
Bunlar, İlliyyînde meleklerledir. İstemez, verince alır. Bunlar, Cennetlerde
mukarreblerledir. İhtiyacı olunca ister. Bunlar, Eshâb-ı yemîn iledirler.’
Zaruret olmadan dilenmek haramdır. Zaruret ve ihtiyaç
hâlinde mubah olur. Ölüm hâlinde vacip olur. İstemeyip ölürse, günaha girerek
ölür. Resulullah efendimiz, hazret-i Ömer'e hediye gönderdi. Hazret-i Ömer,
almayıp geri gönderince; (Niçin almadın?) buyurdu. ‘Ya
Resulallah; (En hayırlınız, kimseden bir şey almayandır) buyurmuştunuz.’ (O
sözüm, isteyip de almak içindi. İstemeden gelen şey, Allahü teâlânın gönderdiği
rızıktır) buyurdu. Hazret-i Ömer; ‘Allahü teâlâya yemin ederim ki,
kimseden bir şey istemeyeceğim ve istemeden gelen her şeyi alacağım’ dedi.
Bir hadis-i şerifte; (Aç olan
veya bir şeye muhtaç olan, kimseden istemeyip, Allahü teâlâdan beklerse, Allahü
teâlâ, ona bir senelik rızık kapıları açar) buyuruldu.”