26/08/2024 Pazartesi Köşe yazarı O.Ü
Sözleşmelerde şahit bulundurmak
Sual: Dinî nikâh akitlerinde, borç almakta, birisini vekil yaparken ve benzeri sözleşmelerde, şahit bulunması gerekir mi?
Cevap: Bu konuda İbni
Âbidînde, nikâh şahitlerini anlatırken buyuruluyor ki:
“Bütün akitlerde, sözleşmelerde olduğu gibi, nikâh
için birini vekil yaparken de, iki şahit bulunması lazım değildir. Fakat, her
akitte iki şahit olması müstehabdır. Nikâh yapılırken ise, şarttır, lazımdır.
Ödünç vermekte de, iki şahit vaciptir denildi. Ticaret, vekalet ve bütün
akitlerde senet yazmak şart değil ise de, ödünç vermekte lazım, nikâhta da
müstehaptır. Vekil yapmakta ve nikâhta, şahitlerin ve vekil yapılacak kişinin
kadını tanımaları lazımdır. Yanında iseler, yüzünü görmeleri iyi olur. Başka odadan
sesini duyarlarsa, kadın odada yalnız ise, caiz olur. Nikâh kıyılırken, veli
veya vekil şahitlerin bildiği kadının yalnız ismini söyler. Şahitlerin
tanımadıkları kadının, babasının ve dedesinin adını da söylemesi lazımdır.
Tanımak, kimin kızı ve hangi kızı olduğunu bilmek demektir. Şahsını, şeklini
bilmek değildir...
Küçük kızın babası, kızının nikâhını
kıymak için, bir kişiye emreder. O vekil olan da, bir başkası yanında nikâh
yaparsa, baba da orada hazır bulundu ise, caiz olur. Çünkü, vekilin nikâh
yapması, babanın yerine olur. Kendi şahit yerini tutar. Baba hazır bulunmazsa,
caiz olmaz. Büyük, baliğa kızın babası veya başka bir vekili, bir adam yanında,
kızı nikâh yaparsa, kız da hazır ise, caiz olur. Çünkü, velinin ve vekilin
sözünü, kız söylemiş gibidir. Veli veya vekil, şahit yerine geçer. Bir adam bir
kimseye; “Kızını bana zevce olarak verdin mi?” dese, o da; “Evet” veya “Zevce
olarak verdim” dese, nikâh olmaz. Birinci adamın tekrar; “Kabul ettim” demesi
lazımdır. Çünkü, önce sormuştu. Soru ile, sual ile vekil yapılmaz. “Kızını bana
zevce olarak ver!” deseydi, olurdu. Çünkü, emir ile vekil yapmış olur. Bu
vekilin cevabı, iki taraf adına söylenmiş olup, iki şahit de varsa, nikâh
tamam olur. Vekil, kızın babasının adını yanlış söylerse, nikâh sahih olmaz.
Bir adam, birçok kimseyi, bir kızı almak için gönderse, içlerinden biri, kızın
babasına söyleyip, babası veya velisi verse, sahih olur. Çünkü, içlerinden
söyleyen vekil olmuş, ötekiler şahit olmuştur.”