26/08/2024 Pazartesi Köşe yazarı V.T
Abdest için su bulamayan teyemmüm eder...
Teyemmümün farz olduğuna delîl, Nisâ sûresinin kırküçüncü ve Mâide
sûresinin altıncı âyet-i kerimeleridir.
Çelebi Şâh Mehmed Osmanlı âlimlerinden olup Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin
neslindendir. Afyonkarahisar’da doğdu. Burada medrese tahsilini yaptıktan sonra
İstanbul’da Sahn-ı semân Medresesinde büyük âlimlerin derslerine devam etti.
Bursa ve Edirne’de müderrislik yaptıktan sonra Edirne ve sonra İstanbul
kâdılığına terfi ettirildi. 1570 (H.978) senesinde İstanbul’da vefât etti. Bir
dersinde şunları anlattı:
Abdest için su bulamayan teyemmüm eder. Teyemmümün
farz olduğuna delîl, Nisâ sûresinin kırküçüncü ve Mâide sûresinin altıncı
âyet-i kerimeleridir. Ve eğer, bir kimse suyu arasa ve bulamayınca teyemmüm
edip namazı kıldıktan sonra, suyu görse, namazını iâde eder mi, veya etmez mi?
Bu, ihtilâflıdır. Esah olan, kılmış olduğu namazı iâde etmez. Bir kimse,
ıslansa, ammâ abdest alacak su bulamasa ve teyemmüm edecek yer dahî bulamasa,
bir parça çamuru kurutup, onunla teyemmüm eder. Birkaç kimse teyemmüm etmiş
olsa, bunlardan yalnız birisi suyu görse, hepsinin teyemmümü bozulur. Bir kimse
bir miktâr su getirse, içinizden biriniz abdest alsın dese, cümlesinin
teyemmümü fâsid olur. Ammâ cümleniz abdest alınız dese, hâlbuki getirilen su,
yalnız bir kişiye kifâyet etse, hepsinin dahî, teyemmümü sahih olur...
Bir kimse cünüb olsa, bir yerde su bulamayıp, ancak
câmide bulsa, teyemmüm eder ve sonra suyu almak için câmiye girer. Ammâ câmiye
girdiğinde, su bulamazsa, namaz için, başka teyemmüm lâzım gelir. Bir kimse,
câmi içinde otururken, ihtilâm olsa, teyemmüm eder ve sonra câmiden çıkar. Bir
kimsenin elleri kesik olsa, teyemmüm edebilir. Lâkin, o kimsenin istincâ edecek
kimsesi var ise, ondan istincâ sâkıt olmaz. Eğer yok ise sâkıt olur. Ve eğer,
hem elleri ve hem ayakları kesik olsa, Tarafeyne göre, namazı sâkıt olur.
İmâm-ı Ebû Yûsüfe göre, namazını kılması lâzımdır.
Cuma namazında teyemmüm câiz
değildir. Yâni, abdest almak için vakit az olup, Cuma fevt olur diye, acele
teyemmüm etse, câiz değildir. Bir kimse, yolda ihtilâm olsa, teyemmüm eder,
sabah namazını kılar. Ve öğleye dek gider. İkindinin vakti yaklaşıp, öğlenin
vakti çıkacak zamanda, teyemmüm ederek öğleyi kılar. Bu kimse, ikindiden sonra
su bulsa, sabah ve öğle namazlarını iâde eder mi? Bunda, ulemâ ihtilâf ettiler.
Bir kavilde, iâde eder, diğer kavle göre iâde etmez. Bu mesele sâhib-i tertîbe
göre olmak muhtemeldir.