28/01/2026 Çarşamba Köşe yazarı H.Y

Büyük İslam âlimi İmam-ı a’zam Ebû Hanîfe (rahmetullahi aleyh) buyurdu ki: "İlimlerin en üstünü, ilmihâl bilgisidir."

Her Müslümanın bilmesi ve yapması gereken îmân, fıkıh ve ahlâk bilgilerini kısaca ve açıkça anlatan kitaplara (İlm-i hâl) kitâbları denir. Dînini bilen ve seven ve kayıran mübârek insanların ilm-i hâl kitaplarını alıp, çoluğuna ve çocuğuna öğretmek, her Müslümanın birinci vazifesidir. Kendilerine din adamı ismini ve süsünü veren câhil ve sapık bir kimsenin sözlerinden ve yazılarından din öğrenmeye kalkışmak, kendini Cehenneme atmaktır.

Îmân ve itikâd aynıdır. Bunları anlatan geniş ve derin ilme (İlm-i kelâm) denir. Kelâm ilmi âlimleri, çok büyük insanlardır ve kelâm kitapları pek çoktur. Bu kitaplara, (Akâid kitâbı) da denir. Amel edilecek, yani kalb ile ve beden ile yapılacak ve sakınılacak şeylere, (Ahkâm-ı islâmiyye) veya sâdece (İslâmiyet) deriz. Beden ile yapılacak ahkâm-ı islâmiyyeyi bildiren ilme (İlm-i fıkıh) denir. Dört mezhebin kelâm kitapları aynı olup, fıkıh kitapları başka başkadır...

Kelâm, fıkıh ve ahlâk bilgilerini lüzûmu kadar öğrenmek ve çoluk çocuğuna öğretmek, her müslümana (Farz-ı ayn) dır. Öğrenmeyenler ve çoluk çocuğuna öğretmeyenler büyük günâh işlemiş olur. Cehenneme gider, yanarlar. Bu üç ilmin lüzûmundan fazlasını ve diğer din bilgileri ile fen bilgilerini öğrenmek (Farz-ı kifâye)dir. Büyük İslam âlimi İmam-ı a’zam Ebû Hanîfe “rahmetullahi aleyh” buyurdu ki: (İlimlerin en üstünü, ilmihâl bilgisidir.)

(Bezzâziyye) de diyor ki: “Kur'ân-ı kerîmden bir miktar ezberledikten sonra, fıkıh öğrenmek lâzımdır. Çünkü Kur'ân-ı kerîmin hepsini ezberlemek farz-ı kifâyedir. Lâzım olan fıkıh bilgilerini öğrenmek ise farz-ı ayndır."

Muhammed bin Hasen Şeybânî "rahmetullahi teâlâ aleyh" buyurdu ki: “Her Müslümanın haramları, helâlleri bildiren iki yüz bin fıkıh bilgisini öğrenmesi lâzımdır. Farzlardan sonra ibâdetlerin en kıymetlisi, ilim ve fıkıh öğrenmektir.”

(Birgivî vasıyyetnâmesi) şerhinde diyor ki: “Kelâm ve fıkıh âlimlerimiz, tefsirden, hadîsten anladıklarını, bizim gibi ilmi olmayanlara, açık, kolay öğretmek için, binlerce (Fıkıh) ve (İlm-i hâl) kitabı yazmışlardır. İslâmiyeti doğru öğrenmek için, o fıkıh ve ilm-i hâl kitaplarını okumaktan başka çâre yoktur.”

Her Müslümânın Ehl-i sünnet âlimlerinin yazdığı (İlm-i hâl) kitaplarından birini okuyup öğrenmesi ve çocuklarına öğretmesi lâzımdır. Nefs-i emmâremizin ve sapıkların, mezhepsizlerin ve kâfirlerin tuzaklarına düşmemek için biricik ilâç, ilmihâl kitaplarını okumak, îmânı ve ibâdetleri doğru olarak bu kitaplardan öğrenmektir.

"Tam İlmihal Se’âdet-i Ebediyye" kitabında, bir Müslümana lâzım olan temel dini bilgiler vardır. Hepsi de en kıymetli eserlerden derlenmiştir. Bu kitabı baştan sona dikkatlice okuyan birisi, dînimizin emir ve yasaklarını öğrenir. Dînimiz hakkında kâfi bilgiye sahip olur. Her Müslümanın dinimizi çok iyi bilmesi şarttır. Her Müslümanın böyle bir ilmihal kitabını okuyup, çoluk çocuğuna da okutması lâzımdır. Evlâdına bırakacağı en güzel hediye, en güzel mirastır.