Alışverişte aldanmak da israftır!
20/01/2026 Salı Köşe yazarı O.Ü
Sual: İsraf sadece yemede içmede mi olur yoksa başka şeylerde de israf olabilir mi?
Cevap: Malı
kıymetinden aşağı fiyatla satarak veya kiraya vererek ve kıymetinden yukarı
fiyatla satın alarak veya kiralayarak aldanmak israf olur. Aldanarak alışverişe
zaruri ihtiyaç olursa veya yardım, sadaka gibi niyet ile böyle yaparsa israf
olmaz. Meyyitin kefenini miktar ve cins bakımından, İslamiyette bildirilenden
fazla yapmak israftır. Abdullah ibni Ömer hazretleri şöyle naklediyor:
“Sa'd ibni Ebî Vakkâs hazretleri abdest alırken, Resulullah
Efendimiz gördü.
-Ya
Sa'd! Suyu niçin israf ediyorsun? buyurdu.
-Abdest
alırken de israf olur mu dedikte;
-Büyük
nehirde de olsa, abdestte fazla su kullanmak israf olur buyurdu.”
Acıkmadan önce, günde ikinci defa yemek, israftır. Ahmed Ebû
Bekr-i Beyhekî hazretleri kitabında;
“Hazret-i Aişe buyuruyor ki, günde ikinci defa yemek yiyordum.
Resulullah Efendimiz görünce;
-Ya Aişe! Yalnız mideni doyurmak, sana her işten daha tatlı mı
geliyor? Günde iki kerre yemek de israftandır. Allahü teâlâ, israf edenleri
sevmez! buyurdu.”
Hâdimî merhum, burayı şöyle açıklıyor:
“Resulullah Efendimiz, Hazret-i Aişe'nin ikinci yemeği,
acıkmadan yediğini anlayarak böyle buyurmuştu. Yoksa, keffaretler için, günde
iki kerre yedirmek lazım olduğu meydandadır.”
Sofraya lüzûmundan fazla ekmek koyup, sonra bunları, tekrar
yemek için kaldırmamak israftır. Yani, yenmeyen ekmek parçalarını atmak ve
riya, gösteriş, şöhret için fazla ekmek koymak israf olur.
Nefis yemekleri yemek, kıymetli, yeni elbise giymek, yüksek,
büyük binalar yapmak ve dinin sahibinin haram etmediği daha bu gibi şeyler,
helalden kazanıldığı, kibir ve öğünmek için olmadığı zaman israf değildir.
Lüzumundan fazla olunca tenzihen mekruh olurlar. Ahıreti kazanmak isteyenlere,
lazım olan ile kanaat edip, fazlasını sadaka vermek yakışır.
Sual:
Bir kimse, birkaç defa yemin edip bu yeminleri bozsa, hepsi için bir keffaret
mi yapar?
Cevap: Bir
kimse, birkaç yemini bozarsa, hepsi için ayrı ayrı keffaret yapması lazımdır.
Keffaretler, zekât gibi, ibadet-i maliyyedir. Malını fakirlere bir vekil
vasıtası ile vermesi caiz olur. Fakat, kendisinin malı ayırırken veya fakire
verilinceye kadar niyet etmesi lazımdır.
