11/04/2026 Cumartesi Köşe yazarı V.T

Eshâb-ı kirâmın her biri, bu ümmetin hepsinden dahâ üstündürler.

Alâeddin Ali Semerkandî fıkıh ve tefsir âlimlerindendir. 705-706 (m.1306)’da Semerkand'da doğdu. Mâverâünnehir’den Orta Anadolu’ya göç etti ve Lârende (Karaman) kasabasına yerleşti. Vefatına kadar burada yaşadı; hicri 860 yılında 150 yaşlarında iken yine burada vefat ettiği için "Karamânî" nisbesiyle de anıldı. Burada “Şeyh Ali Sultan” diye meşhur olmuştur. Çok kitap yazdı. Bunlardan "Bahr-ül-ulûm" kitabında şöyle buyuruyor:

Âlimlerin çoğuna göre, kadın veya erkek, çocuk veyâ büyük bir Müslüman, Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) efendimizi çok az da olsa, bir kere görürse, kör olan, bir kere konuşursa ve îmân ile vefât ederse, buna sahâbî, hepsine Eshâb denir. Peygamberlerden ve meleklerin üstünlerinden sonra, bütün yaratılmışların en üstünü, Eshâb-ı kirâmdır (aleyhimürrıdvân). Eshâb-ı kirâmın her biri, bu ümmetin hepsinden dahâ üstündürler. Eshâb-ı kirâmın en üstünleri, Resûlullahın dört halîfesidir. Bunlardan sonra en üstünleri, Aşere-i mübeşşereden, yanî Cennet ile müjdelenmiş olan on kişiden geri kalan altısı ile hazret-i Hasan ve hazret-i Hüseyin'dir. Bunlardan sonra en üstünleri bu oniki kişiden başka, Bedr gazâsında bulunan 313 Sahâbîdir. Bunlardan sonra üstün olan, Uhud gazâsında bulunan 700 kahramandır. Bunlardan sonra üstün olan hicretin altıncı senesinde, ağaç altında Resûlullaha, "Ölmek var, dönmek yok" diye söz veren 1400 kişidir. Bu sözleşmeğe "Bî’at-ı Rıdvân" denir. Bundan sonra diğer Muhacirîn (Mekke’den Medine’ye hicret eden Müslümanlar), sonra Ensâr (Muhacirlere yardımcı olan Medine yerlisi Müslümanlar), sonra diğer sahâbileridir. Bazıları hadislerle övülmüştür:

Hadîs-i şerîflerde buyuruldu ki:

"Ümmetimin en merhametlisi Ebû Bekir'dir. Dinde en kuvvetli olan Ömer'dir. Hayâsı en çok olan, Osmân'dır. Ahkâm-ı İslâmiyyede her suâli cevaplandıran Alî'dir. Helâl ve harâm olanları en iyi bilen Muâz'dır. Kur’ân-ı kerîmi en güzel okuyan Ubeyy bin Kâ’b'dır. Münâfıkları tanıyan, Huzeyfe ibn-i Yemân'dır. Îsâ aleyhisselâmın zühdünü görmek isteyen Ebû Zer'in zühdüne baksın! Cennet, Selmân-ı Fârisî'ye âşıktır. Hâlid bin Velîd, Allahın kılıcıdır. Hamza, Allahü teâlânın arslanıdır. Hasan ve Hüseyin Cennet gençlerinin en üstünüdür. Ca’fer bin Ebî Tâlib, Cennette meleklerle berâber uçar. Cennet kapısını ilk açacak olan Bilâl'dir. Benim Kevser havuzumdan ilk içecek olan Süheyb-i Rûmî'dir. Her Peygamberin Eshâbından seçtikleri vardır. Benim seçtiklerim, Talha ve Zübeyr'dir."