Vekâlet ile iş yapmak
23/05/2026 Cumartesi Köşe yazarı O.Ü
Sual: Vekâlet vermek, birini vekil yapmak ve iki kişi arasında haberci olmak ne demektir, nasıl olur?
Cevap: Vekâlet;
bir kimsenin, bir işi yapmak için, başkasını kendi yerine koyması, başkasına iş
havalesi yapması demektir. Yerine geçirilen başka kimseye vekil denir.
Bir kimsenin sözünü başkasına götürene Resül veya Haberci denir.
Birini vekil yapmak, icab ve kabul ile olur. Yani; “Seni vekil
yaptım” ve “Kabul ettim” sözleri veya yazıları ile olur. Vekil, cevap vermeden,
işi yapmaya başlasa, kabul etmiş olur. İş habersiz yapıldıktan sonra,
sahibinin, izin verdim demesi ile de, vekil etmiş olur.
Sual:
Vekil olan bir kimse, bir başkasını kendi yerine vekil edebilir mi?
Cevap: Vekil,
sahibinden ayrıca izin almadıkça veya “istediğini yap” diyerek umumi
vekil edilmedikçe, başkasını kendine vekil yapamaz.
Yalnız, zekât vermek için olan vekil, izinsiz olarak başkasını, o da başkasını
vekil yapabilirler. İkinci vekil, doğrudan doğruya sahibin vekili olur.
Sual:
Vekil ile, umumi olarak vakalet verilen umumi vekil olan kimse arasında bir
fark var mıdır?
Cevap: Alışverişte
vekalet verilirken, vekil edilecek kimseye, malın cinsi, nevi, çeşidi veya
fiyatı bildirilmelidir. Vekil, umumi vekil ise, bunları bildirmeye lüzum olmaz.
Vekile, “Bana bir at al” demek sahih olur. “Bana bir hayvan al” demek sahih
olmaz. "Nasıl olursa olsun, nasıl istersen öyle al!" deyince, umumi
vekil olur. Malın maddesi, pamuk veya yün olması, kullanma
yeri, işçiliği ayrı olunca, cins ayrılır. Koyunun yünü ile derisi başka
cinstir. Başka cinsten aldığı mal, vekile kalır. Sahibinin olmaz. Koç al
denilen vekil, dişi koyun alırsa, vekilin olur. Süt, pirinç gibi şeyleri al
dese, piyasada bulunanı alması caiz olur. Ev alacak vekile, mahalle ve fiyatını
söylemek yetişir. Ölçü ile alınan malın miktarı veya fiyatı söylenir. Evsafını
söylemek lazım değildir.
Umumi vekil, sahibinin malını, dilediği fiyata satabilir. Fiyat
söylenmiş ise, daha aşağı satamaz. Satarsa, öder. Vekil, sahibinin malını,
kendine satın alamaz. Akrabasına da satamaz. Ancak, bunlar, umumi vekil ise
veya değerinden yüksek satabilir. Umumi vekil, peşin de, veresiye de satabilir.
Fakat, peşin sat veya şu malımı sat da borcumu ver denildi ise, veresiye
satamaz.
