Nefse uyan helak olur!..
08/02/2026 Pazar Köşe yazarı O.Ü
Sual: Aklına, kalbine uyan kurtulur, nefsine uyan ise helak olur deniyor, bu doğru mudur?
Cevap: Bu
konuda İmâm-ı Rabbânî hazretleri buyuruyor ki:
“Bütün varlıkların aslı, ademdir, yokluktur. Her şey yok iken,
Allahü teâlâ, bunları yoklukta biliyordu. İlmindeki bu ademlere, kendi
sıfatlarından aksettirdi, yansıttı. Varlıkların asılları hasıl oldu. İlimdeki
bu asılları, harice çıkardı. Varlıklar hasıl oldu. Elma çekirdeğinin, elma
ağacına asıl olması gibi.
İnsanın yapısını anlamak için, bir şeyin aynadaki hayalini
düşünelim. Aynadaki bu görüntü, o şeyden gelen ışınların, aynadaki
yansımalarıdır. Ayna adem gibidir. İnsanın kalbi ve ruhu bu ışınlara benzer.
Ayna, insanın bedenine, camın parlaklığı ise, nefse benzer. Yani nefsin aslı,
ademdir. Kalb ile ruh ile ilgisi yoktur.”
Nefse uyan, İslâmiyyetin dışına çıkar. Hayvanlarda akıl ve nefis
olmadığı için, ihtiyaçlarını bulunca kullanırlar. Bedenlerine zarar veren
şeylerden kaçarlar.
İslam dini, rahat ve huzur içinde yaşamak için lazım olan
şeylerden ve dünya lezzetlerinden faydalı olanları yasak etmiyor. Bunların elde
edilmesinde ve kullanılmasında, akla ve dine uymayı emir ediyor. Bunun için,
akla uymayı emir, nefse uymayı yasak ediyor. Akıl yaratılmasaydı, insan hep
nefsine uyar, felaketlere sürüklenirdi. Nefis olmasaydı, insan, yaşaması ve
üremesi için ve medeni hayat için lazım olan şeyleri kazanmak için çalışmasında
kusur ederdi ve Nefis ile cihad sevabından mahrum kalırdı. Meleklerden dahâ
üstün olmak yolu kapalı kalırdı. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ahırette
olacaklardan, sizin bildiklerinizi hayvanlar bilselerdi, yemek için et
bulamazdınız!) Yani, hayvanlar ahıretteki azapların korkusundan dolayı,
yemekten, içmekten kesilirlerdi. Bir deri, bir kemik kalırlardı.
İnsanlarda nefis olmasaydı, hayvanlar gibi, korkudan, yiyemez, içemez,
yaşayamazlardı. İnsanların yaşayabilmeleri, nefislerinin gafleti ve dünya
lezzetlerine düşkün olması iledir.
Nefis, iki tarafı keskin bıçak gibidir. Hem de, zehirli ilaç
gibidir. Tabibin, doktorun tavsiyesine göre kullanan, bundan fayda kazanır. Aşırı
kullanan helak olur. İslamiyet, nefsin helak edilmesini, yok edilmesini değil,
terbiye edilmesini, ondan istifade edilmesini emretmektedir.
