Kûfe Kadısı Ebû Amr-ı Hafs
28/12/2025 Pazar Köşe yazarı V.T
"Her kim riya yaparsa, Allahü teâlâ onun
içyüzünü meydana çıkarır!"
Ebû Amr-ı Hafs hazretleri, Hanefî mezhebi imamlarındandır. 117
(m. 735) târihinde doğdu. 198 (m. 809)’da Kûfe’de vefât etti. İmâm-ı A’zam Ebû
Hanîfe hazretlerinin talebesi olup, ondan fıkıh ilmi tahsil etti. Halife Hârûn
Reşîd zamanında Bağdâd’ın bir mahallesinde iki sene kadılık yaptı. Daha sonra
bu vazîfeden Kûfe kadılığına verildi. Onüç sene Kûfe’de kadılık yaptı. Muhammed
bin Hamîd’in verdiği habere göre kadı olması şöyle olmuştur:
Halife Hârûn Reşîd; Abdullah bin İdrîs, Veki’ bin Cerrah ve Hafs
bin Gıyâs’ı huzûruna çağırdı. Üçünden birini kadı yapmak istiyordu. Hârûn
Reşîd’in yanına varınca Abdullah bin İdrîs “Esselâmü aleyküm” deyip felçli gibi
kendini yere attı. Garip hareketlerde bulundu. Hârûn Reşîd “Elsiz (felçli)
ihtiyârı alın götürün bunda fazîlet yoktur” dedi... Veki’ bin Cerrah da
parmağını gözünün, üstüne koyup, “Bir yıldan beri bununla görmedim” dedi.
Maksadı parmağı idi. Parmak zaten görmez idi. Fakat o mecliste bulunanlar
gözüne işâret ettiğini sanıp, gözü görmeyince kadılık yapamaz dediler. Bu iki
manâlı söz ile hem kadılıktan hem de yalandan kurtuldu. Ama Hafs’a gelince o
hem çok fakîr hem de borçlu hem de çoluk çocuğu çok idi. Böyle olunca kadılığı
kabûl etti. Böyle olmasa o da kabûl etmezdi. Kendisi “Allahü teâlâya yemîn
ederim ki leş (ölü hayvan eti) bana helâl olmadıkça (yanî açlıktan ölecek kadar
fakîr hâle düşmeyince) kadılığı kabûl etmedim” buyurmuştur. Çünkü ölü hayvan
etini yanî leşi, ancak açlıktan ölecek olan bir kimsenin, yiyecek olarak leşten
başka hiçbir şey bulamadığı zaman, ölmeyecek kadar yemesi helâl olur...
Böyle olmasına rağmen son derece haramdan sakınır, kul hakkına
riâyet ederdi. Bir gün hastalandı. Bu hastalığı onbeş gün sürdü. Beyt-ül-mâl
emînine oğlu ile daha önce aldığı maaşından yüz dirhemi gönderdi ve “Onbeş
gündür çalışmadım. Müslümanların hakkıdır, iade ediyorum. Hasta iken çalışmama
imkân yoktu. O hâlde bu parayı alamam” dedi.
Ebû Amr-ı Hafs hazretleri güvenilir olan hadîs imamlarından
birisi idi. Rivâyet ettiği hadîslerden bazıları şunlardır:
“...Her kim riya yaparsa, Allahü teâlâ onun içyüzünü meydana
çıkarır.”
“Taşkınlar helak olmuştur.”
“Zekât memuru size geldiği zaman sizden râzı olarak
ayrılmalıdır.”
